Óvissa um kvótann vegna skötusels

Fréttaskýring: Hvers vegna kalla ný lög um skötusel á svo hörð viðbrögð frá atvinnulífinu?

Bráðabirgðaákvæði í nýjum lögum leyfir sjávarútvegsráðherra að auka veiðar á skötusel um allt að 2.000 tonn á ári næstu tvö ár. Vegna þessa er stöðugleikasáttmáli aðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda fallinn úr gildi. Undir kraumar ágreiningur um grundvöll fiskveiðistjórnarkerfisins.

Svokölluð aflahlutdeild hefur ráðið úthlutun allra aflaheimilda hér við land síðustu áratugi. Aflahlutdeildin er kjarni kvótakerfisins. Samkvæmt þeirri reglu skiptist allur kvóti hlutfallslega og án endurgjalds milli skipa sem eiga aflaheimildir fyrir. Hlutfall skipa í heildaraflanum á að haldast óbreytt milli ára. Skötuselslögin mæla fyrir um nýja aðferð. Útgerðir, sem eiga hlutdeild í þeim 2.500 tonna skötuselskvóta, sem úthlutað var í haust fá ekkert af viðbótarkvótanum í sinn hlut. Hlutur þeirra í heildinni skerðist þar sem ríkið mun selja viðbótarkvótann fyrir 120 krónur kílóið. Ríkið gæti haft 240 milljónir í tekjur af þeirri kvótasölu, ef ráðherrann nýtti heimild sína til fulls.

Andstæðingar kvótakerfisins telja að með skötuselslögunum sé áfanga náð í baráttu fyrir endurskoðun kerfisins. Ólína Þorvarðardóttir, Samfylkingu, segist vilja að viðbótarkvóta í öllum tegundum verði framvegis úthlutað með þessari skötuselsaðferð. „Fyrir þær aflahlutdeildir greiði útgerðin hóflegt gjald inn í sameiginlegan sjóð,“ segir hún. Tekjurnar eiga að nýtast í samfélagsleg verkefni.

Árið 2007 var þorskkvóti skertur umtalsvert í samræmi við ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Vonir standa til að ástand stofnsins batni og að hægt verði að auka kvótann á ný. Hvaða aðferð verður þá beitt við úthlutun á viðbótinni? Núgildandi lög og yfirlýsing sjávarútvegsráðherra frá 2007 standa til þess að aflahlutdeild verði þar lögð til grundvallar. Útgerðin telur skötuselslögin skapa óvissu að þessu leyti.

Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri Landssambands íslenskra útvegsmanna, segir að barátta fyrir óbreyttu aflahlutdeildarkerfi ráði mestu um andstöðu samtakanna við skötusels­lögin og stöðugleikasáttmálann. „Þetta er grundvallaratriðið og númer eitt, tvö og þrjú frá okkar hendi,“ segir Friðrik. Að auki sé nú búið að lögfesta heimild til að ofveiða einn fiskistofn um 80 prósent umfram ráðgjöf Hafró.

peturg@frettabladid.is