„Ósmekkleg“ meðferð á eldri leikurum og á­lagið keyrt upp

Níundi þáttur Menningarvaktarinnar, hlaðvarps Símonar Birgissonar um allt það helsta í íslenskri menningu, kom út í síðustu viku en þar fékk hann til sín Sigríði Jónsdóttur, leiklistargagnrýnanda og Val Grettisson, blaðamann Heimildarinnar.

Rætt var um sýninguna Ekki hugmynd í Borgarleikhúsinu, galla á styrkveitingum leiklistarráðs og hvaða lærdóm Þjóðleikhúsið geti dregið af velgengni Ormstungu og Óresteiu. Svo var nýr þáttaliður kynntur til sögunnar, plötuvaktin, en þar ræddi Símon við útvarpsmanninn Ómar Úlf um nýútkomna plötu Megadeth og afmælisútgáfu Utangarðsmanna.

Eldri leikurum jaskað út í aukahlutverkum

Það hitnaði þó í kolunum þegar Sigríður, Símon og Valur ræddu um álag á leikara Þjóðleikhússins. Sigríður benti á að nú væru þrjár sýningar sem væru sýndar fyrir fullu húsi á sama tíma og frekar væri verið að bæta við sýningum en draga úr.

„Það er einmitt punktur sem mig langaði að ræða. Núna eru þrjár stórar sýningar í gangi í Þjóðleikhúsinu. Sem er vel, fyrir breiðan aldurshóp. Lína Langsokkur, Ormstunga og Óresteia. Þetta er gríðarlegt álag fyrir húsið. Ég ímynda mér að það sé allt að þenjast út og þetta sé ekki bara álag fyrir leikarana heldur einnig miðasölufólkið, tæknifólkið og sviðsfólkið,“ sagði Sigríður.

„Krafan er sú að það sé alltaf verið að bæta við sýningum og sýna eins mikið og hægt er til að selja eins marga miða og hægt er. Þetta er opinber stofnun á fjárlögum. Þetta á heldur ekki að lúta algjörlega lögmálum markaðarins. Auðvitað verður að selja miða til að sem flestir getið séð og notið. En það þarf líka að stemma þessar væntingar af vegna þess að það er líka mikilvægt að gefa sýningum tækifæri sem seljast illa,“ bætti hún við.

Símon benti á að oft væru sömu leikararnir í þessum stóru sýningum og álagið því mikið.

„Núverandi Þjóðleikhússtjóri hefur keyrt á svolítið sama fólkinu. Eflaust mikið álag á Hallgrími Ólafs og Góa til dæmis sem eru í mörgum sýningum, eins og Eltum veðrið í fyrra. En svo hugsar maður um flotta eldri leikara eins og Pálma Gestsson sem er á sínu síðasta leikári á samningi í Þjóðleikhúsinu,“ sagði Símon.

Sigríður nefndi þá að bæði Pálmi og Ólafía Hrönn væru á sama tíma í Ormstungu og Línu Langsokk. Sömuleiðis Almar Blær, Birta Sólveig Söring, Króli, Kjartan Darri Kjartansson og Oddur Júlíusson. Þá eru Ebba Katrín og Atli Rafn bæði í Línu Langsokk og Óresteiu á sama tíma.

„Eins í tilviki Pálma þá er þetta ekki burðarhlutverk í Línu Langsokki sem hann er að leika. En það er sama, þú þarft að mæta á hverja einustu sýningu, allar helgar og svo bætist söngleikur við. Og ef ég ætti að gagnrýna eitthvað, þá finnst manni að þeir leikarar sem eru komnir á þennan lokahnykk á ferlinum - er ekki óþarfi að vera að jaska þeim út í aukahlutverkum barnasýningum og bæta svo söngleik ofan á? Mér finnst það pínu ósmekklegt,“ sagði Símon þá.

Valur Grettisson vildi þó ekki vorkenna leikurunum of mikið: „Vinna er bara vinna.“

„En þú hefur kannski líka unnið þér inn á einhverjum tímapunkti það að vera ekki á færibandinu í öllum sýningum,“ svaraði þá Símon.

Of margar sýningar í röð

Þrátt fyrir að vilja ekki vorkenna leikurunum benti Valur á hversu mikil áskorun fjögurra klukkutíma sýning eins og Óresteia er fyrir leikara, bæði líkamlega og andlega.

„Rétt eftir frumsýningu Óresteiu var mér litið á miðasöluna. Þá voru þau að sýna Óresteiu fjóra daga í röð og það er bara allt of mikið. Sýningin er það krefjandi og löng að á sýningu fjögur þá verða gæðin minni og þá tapar áhorfandinn,“ sagði Sigríður.

Símon nefndi þá leikkonuna Ólafíu Hrönn sem á stórleik í hlutverki Eiríks Jarls í Ormstungu og fannst honum að leikhúsið ætti að hugsa mun betur um hvernig leikari á borð við Ólafíu sé notaðu.

„Maður sér í Ormstungu hversu ótrúlegur senujófur hún er, hversu fyndin og hæfileikaríkur listamaður hún er. En þegar ég fór á Línu Langsokk man ég varla eftir því að hún hafi verið með setningu í verkinu,“ sagði Símon.

„Ef þú ert með listamann á borð við Ólafíu Hrönn þá áttu annað hvort að gefa henni alvöru hlutverk þar sem hún leikur og hún á salinn, eins og hún gerir í Ormstungu, eða þú leyfir henni að gera eitthvað annað. Þú verður að nýta þessa hæfileika og þetta verðmæti á réttan hátt.“

Sigríður benti svo á að þessi gagnrýni ætti ekki bara við um Þjóðleikhúsið.

„Þetta gildir líka um Borgarleikhúsið og á við um bæði stóru leikhúsin. Þetta snýst ekki einungis um sýningarnar heldur starfsfólkið allt innanhúss, leikarar, leikstjórar, fólkið í miðasölunni, propsararnir og allir. Þetta er listin að búa til þannig anda að þú sért metinn að verðleikum og þannig verða sýningarnar betri,“ sagði Sigríður.

Valur vildi samt enda samtalið á jákvæðum nótum. 

„Það er brjálað álag en samt algjör stemning í leikhúsinu, það er líka afleiðingin af þessu. Ég hef á tilfinningunni að það hafi sjaldan selst jafn mikið í leikhús og akkúrat núna”

Hlusta má á allan þáttinn á hlaðvarpi Tals og öllum helstu streymisveitum.