„Við getum gert það sem við viljum“

Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, mun funda með Rutte í Brussel í fyrramálið að sögn TV2. Umræðuefnið verður væntanlega staða Grænlands eftir fund Rutte með Bandaríkjaforseta.

Fundurinn er haldinn í kjölfar þess að Donald Trump forseti Bandaríkjanna tilkynnti á miðvikudag að „rammi að framtíðarsamkomulagi“ um Grænland, og raunar gervallar Norðurslóðir, væri í höfn eftir fund hans með Rutte. Í sömu andrá aflýsti Bandaríkjaforsetinn tollum sem hann hafði boðað á átta NATO-ríki sem studdu ekki áform forsetans um að innlima Grænland.

Óskýrt er hvað gekk á milli Rutte og Trump á lokuðum fundi þeirra í Brussel í gær en Bandaríkjaforseti ítrekar nú í samfélagsmiðlafærslu hvað hann er ánægður með fyrirhugaða samkomulagið. „Á leiðinni heim til [Washington] D.C. Þetta var ótrúlegur tími í Davos. Unnið er að skipulagi varðandi Grænland og það verður frábært fyrir Bandaríkin,“ skrifaði hann í færslu á Truth social í dag.

„Að eilífu. Við getum gert það sem við viljum, við getum haft herinn [þar],“ sagði Trump svo í kvöld er hann ræddi við blaðamenn um borð í forsetaflugvélinni Air Force One. Hann sagði að Bandaríkin myndu vinna saman með Atlantshafsbandalaginu hvað varðaði öryggi á Grænlandi, „eins og það ætti að vera.“

Fær Bandaríkjaher bita af Grænlandi?

Samningaviðræður um framtíð Grænlands undanfarna daga hafa, samkvæmt heimildum New York Times (NYT), snúist um að auka viðveru NATO á norðurslóðum, veita Bandaríkjunum yfirráð yfir afmörkuðum svæðum á Grænlandi og koma í veg fyrir að fjendur Bandaríkjanna, þá helst Kína og Rússland, gætu stundað námugröft á eyjunni, sem heyrir undir danska krúnu.

Tillögurnar sem eru til umræðu myndu ekki uppfylla markmið Trumps um að fá eignarhald á Grænlandi gervöllu, að sögn NYT sem vísar til átta háttsettra vestrænna ráðamanna sem allir hafi óskað eftir nafnleynd enda væri um viðkvæm mál að ræða.

Embættismennirnir vöruðu við því í samtali við NYT að mörg smáatriði væru enn ófrágengin.

Það er þá ekkert víst að þessar viðræður leiði til samkomulags um hugsanlegt bandarískt yfirráðasvæði á Grænlandi. Danmörk gæti hafnað þeim áætlunum sem eru á borðinu. Samt sem áður sögðust embættismennirnir vera vongóðir um að þeir gætu dregið úr áhyggjum Trumps um að verja norðurslóðir gegn hugsanlegum ógnum frá Rússlandi og Kína, á sama tíma og haldið væri við þann „rauða þráð“ að Grænland væri ekki til sölu.

Tillögurnar eru því sagðar snúast um að koma á fót nýju og umfangsmiklu verkefni NATO á norðurslóðum. Ráðamenn kalla þetta verkefni „Arctic Sentry“ (í. Vörður norðurslóða), með vísan í svipuð verkefni NATO við Eystrasalt og í Austur-Evrópu sem ætlað er að bregðast við árásum Rússa.

Þá felast tillögurnar í því, samkvæmt NYT , að uppfæra samning sem undirritaður var milli Danmerkur og Bandaríkjanna árið 1951 og veitir bandaríska hernum nær óheftan aðgang að Grænlandi fyrir aðgerðir, svo sem byggingu og rekstur herstöðva. Bandarískir embættismenn hafa lýst áhyggjum af því að þessi aðgangur gæti verið takmarkaður eða afnuminn ef Grænland fengi sjálfstæði.

Slíkur samningur yrði líklega byggður á samningi um herstöðvasvæði á Kýpur, þar sem herstöðvar Breta eru taldar breskt yfirráðasvæði. Þetta myndi aftur á móti veita Bandaríkjunum meiri yfirráð yfir landsvæðinu en þau hafa til dæmis yfir lóðum bandarískra sendiráða. Trump hefur sagt að yfirráðasvæði á Grænlandi gæti reynst mikilvægt fyrir áætlanir hans um að byggja upp svokallaða gullhvelfingu sem væri eldflaugavarnakerfi fyrir Bandaríkin.