Nefnd SÞ gegn pyndingum skráir erindi hælis­leit­enda sem vísað var frá Ís­landi

Maðurinn flúði heimaland sitt í nóvember 2024 og fór til Möltu en fór þaðan til Íslands í desember sama ár. Hann sótti um alþjóðlega vernd við komu til landsins en var vísað frá Íslandi á grundvelli Dyflinnarreglugerðar. Í viðtali hjá Útlendingastofnun sagði maðurinn að hann óttaðist að vera sendur aftur til Kamerún yrði hann sendur aftur til Möltu.

Gátu ekki sannreynt upplýsingar

Útlendingastofnun segist ekki geta sannreynt að hann hafi upplifað pyntingar og ómannúðlega meðferð í heimalandi sínu, en að stofnunin geti heldur ekki útilokað að hann upplifað slíka meðferð í heimalandi.

Í gögnum er þó vísað til vottorðs frá göngudeild sóttvarna á Íslandi þar sem kemur fram að við komu til landsins hafi maðurinn verið með áverka á baki, andliti, augum og bringu en enga innvortis áverka. Þar kemur einnig fram að hann hafi verið með vægt bakflæði og að hann sofi illa vegna endurupplifunar á pyntingum sem hann upplifði í heimalandi sínu. Þá segir að andleg heilsa hans hafi verið slæm, hann hafi glímt við alvarlegan kvíða, minnisleysi og streitu sökum áfalls.

Þegar maðurinn kom aftur til Möltu var hann handtekinn og vísað aftur til heimalands þremur dögum síðar. Brynjólfur Sveinn Ívarsson, lögmaður mannsins, segir að við komuna í heimalandi hafi hann verið handtekinn og hafi mátt sæta pyntingum og ómannúðlegri meðferð í fangelsinu. Brynjólfur Sveinn var talsmaður mannsins við meðferð máls hans á Íslandi.

„Álitaefnið gagnvart Íslandi er hvort íslenska ríkinu hefði mátt vera ljóst að landaupplýsingar, sem það sjálft vísaði til í úrskurði, stæðust og myndu leiða til þess að það sem gerðist myndi gerast,“ segir Brynjólfur Sveinn og gagnrýnir að Útlendingastofnun og kærunefnd vísi til þess í sínum úrskurðum að ekkert bendi til þess að maðurinn fái ekki viðeigandi meðferð á Möltu og að umsókn hans verði tekin til meðferðar, en hafi þó ekki reynt að sannreyna þessar upplýsingar.

Kærunefndin hafi byggt ákvörðun sína á því að treysta ætti ríkjum Evrópusambandsins til að uppfylla þær kvaðir sem megi leiða af lögum sambandsins en það hafi svo ekki verið raunin í tilfelli Möltu.

Hann segir ýmsar skýrslur á þessum tíma hafa bent til þess að manninum yrði vísað strax frá landi og að umsóknin yrði ekki tekin til meðferðar. Brynjólfur telur að kærunefnd útlendingamála hafi leitt þessar skýrslur hjá sér og hafi með úrskurði sínum brotið gegn þeirri grundvallarreglu um að ekki eigi að vísa fólki brott eða senda það aftur þangað þar sem líf þess og frelsi kann að vera í hættu. Fjallað eru um þessa reglu í 42. grein íslensku útlendingalaganna. 

Nefndin vísi grimmt frá

Því sé það stórt skref að nefndin hafi ákveðið að skrá málið hjá sér.

„Það ljáir kvörtuninni töluverðan trúverðugleika. Því nefndin tekur alls ekki hvaða mál sem er til skoðunar. Hún vísar grimmt frá. Það verða að vera aðstæður uppi þannig að það sé möguleiki að þetta feli í sér brot íslenska ríkisins á samningnum.“

Brynjólfur segir nefndina taka til umfjöllunar á hverju ári um fjörutíu eða fimmtíu mál. Hann segist ekki vita til þess að nefndin hafi áður tekið til skoðunar mál frá Íslandi. Hann segir brot Möltu að mörgu leyti alvarlegri en þau sem íslenska ríkið framkvæmi. Þar hafi málið ekki einu sinni verið tekið til skoðunar.

Sex mánuðir til að bregðast við

Íslenska ríkið hefur nú sex mánuði til að bregðast við kvörtuninni. Brynjólfur Sveinn telur líklegt að íslenska ríkið muni fara fram á frávísun.

Hann segir almennt skilyrði hjá nefndinni að búið sé að tæma öll úrræði innanlands og því gæti málinu einnig verið vísað frá á grundvelli þess að það hafi ekki farið í gegnum dómskerfið. Það séu þó undantekningar á því.