„Það tók mig rosalega langan tíma að meðtaka það að hann hefði ákveðið sjálfur að deyja“

Á heimsvísu eru sjálfsvíg meðal 20 algengustu dánarorsaka, en um 800.000 einstaklingar deyja árlega í sjálfsvígi. Á síðastliðnum áratug hefur árlegur fjöldi sjálfsvíga á Íslandi verið á bilinu 27-49, eða að meðaltali 39 á ári.

Píetasamtökin - forvarnarsamtök gegn sjálfsvígum og sjálfskaða voru stofnuð í apríl árið 2016. Síðan þá hefur mikið vatn runnið til sjávar og hafa samtökin vaxið á gríðarlegum hraða. Frá apríl 2020 til desember 2020 varð 140 prósent aukning í þjónustu samtakanna og því ljóst að þörfin er mikil í samfélaginu. 

Þann 19. ágúst næstkomandi hyggst Hrafnhildur hlaupa 10 kílómetra í Reykjavíkurmaraþoninu og safna áheitum til styrkar Píeta samtökunum og því mikilvæga starfi sem þar er sinnt.

Hafði glímt við þunglyndi í áraraðir

Stjúpfaðir Hrafnhildar, Viðar Arnar Baldursson, hafði að hennar sögn glímt við andleg veikindi í mörg ár. 

„Hann var mjög veikur af þunglyndi, og hafði áður reynt að svipta sig lífi."

Um það leyti þegar stjúpfaðir Hrafnhildar fyrirfór sér var hún að undirbúa brúðkaupið sitt. Daginn áður en hún fékk fréttirnar héldu vinkonur hennar gæsapartý fyrir hana og það var mikil gleði og fjör.

„Um morguninn vaknaði ég svo þegar mamma hringdi í mig tjáði mér að hann væri farinn. Hún hafði þá komið að honum úti í bílskúrnum heima hjá þeim.“

Hrafnhildur segist í fyrstu hafa dregið þá ályktun að sjúpfaðir hennar hefði dáið úr hjartaáfalli, þar sem hann hafði verið hjartveikur og gengist undir hjartaaðgerð nokkrum árum áður.

„Ég var þess vegna búin að ákveða það í huganum að þetta hefði allt gerst á náttúrulegan hátt, og var búin að sætta mig við það hálfpartinn, áður en ég fékk að vita hvernig hann raunverulega dó. Það voru rosalega blendnar tilfinningar. Það tók mig rosalega langan tíma að meðtaka það, og sætta mig við það að hann hefði ákveðið sjálfur að deyja. Ég upplifði líka reiði út í hann, sérstaklega fyrir að hafa tekið ákvörðun um akkúrat þessa dagsetningu, þegar ég var upplifa ofboðslega mikla gleði.“

Hrafnhildur segir að eins og hjá svo mörgum aðstandendum hafi hún gengið í gegnum miklar tilfinningasveiflur.

„Svona hugsanir eins og ég hefði átt að getað komið í veg fyrir þetta. Eða að ég hefði átt að gera eitthvað öðruvísi. Maður hefur oft farið í þennan pakka, að hugsa að ég hefði átt að sjá þetta eða ég hefði átt að vita þetta. En það er svo vont að staldra við það. Ég eiginlega valdi það að stoppa bara í þessari hugsun í smá stund og fara svo þaðan.“

Hún segist einnig hafa dottið í þá gryfju að ásaka sjálfa sig um hvernig fór.

„En ég veit að ég var að gera mitt besta á þessum tíma, ég var til staðar og gerði það sem ég gat. Og ég veit að þetta var ekki mitt að laga.“

Mikilvægt að vera til staðar

Líkt og fyrr segir hyggst Hrafnhildur taka þátt í Reykjavíkurmaraþoninu þann 19.ágúst næstkomandi og styrkja um leið Píetasamtökin, sem hafa reynst henni og fjölskyldunni vel.

Píeta veitir fyrstu hjálp, aðgengilega þjónustu, stuðning og meðferð fyrir þá sem eru í sjálfsvígshættu og brú í úrræði fyrir aðra. Þjónustan er með öllu gjaldfrjáls og stendur til boða öllum þeim sem hafa náð átján ára aldri. Til samtakanna geta leitað einstaklingar og aðstandendur sem vilja fá hjálp og viðtal hjá fagfólki en á heimasíðu samtakanna má nálgast allar nánari upplýsingar.

Þá vinna Píeta samtökin einnig að því að efla þekkingu og skilning á sálrænum sársauka og sjálfsvígum

Hrafnhildur komst fyrst í kynni við Píetasamtökin þegar systir hennar leitaði þangað í kjölfar þunglyndis. Hún fylgdi systur sinni í nokkur viðtöl.

„Hún hafði leitað á marga staði áður, til sálfræðinga og geðlækna en það var bara ekki að hjálpa henni. Ekki fyrr en þarna, hjá Píeta samtökunum. Þar upplifði hún loksins eins og einhver skildi hana og vissi hvað hún væri að ganga í gegnum.“

Hrafnhildur segist þó óska að hún hefði kynnst starfi Píeta samtakanna fyrr, og að stjúpfaðir hefði vitað af þeim sömuleiðis. Aðspurð um hvað hún myndi ráðleggja öðrum aðstandendum segir Hrafnhildur benda fólki á að sýna í verki að það sé til staðar fyrir viðkomandi og tilbúið að hjálpa en það sé engu að síður afar mikilvægt að hlúa að sjálfum sér.

„Þetta er eins og er alltaf sagt í flugvélunum, þú setur ekki súrefnisgrímuna á einhvern annar áður en þú setur hana á sjálfan þig. Vertu vakandi gagnvart fólkinu í kringum þig, vertu til staðar, en ekki brenna þig út á því. Það að vera til staðar og hlusta er allt sem hægt er að krefjast af þér.“

Hér má heita á Hrafnhildi og styðja við starfsemi Píeta samtakanna.