Aftur til framtíðar

Okkur er kennt í æsku að æfingin skapi meistarann þegar við reynum að ná tökum á nýja hjólinu okkar án hjálpardekkja.

Síðar á lífsleiðinni er okkur kennt að læra reglulega heima því auðvitað er það æfingin sem skapar meistarann þegar kemur að því að ná tökum á námsefninu. Þetta á við um nær allt sem við gerum í lífinu. Við þurfum reglulega að endurnýja þekkingu okkar og uppfæra hana samhliða breyttum aðstæðum og tíðaranda hverju sinni.

Það er ekki að ástæðulausu að svo mikil áhersla sé lögð á einmitt þetta á frumstigi menntunar. Menntun er nefnilega lykill að árangri og forsenda bættra lífskjara. Samfélag með annars flokks menntun er annars flokks samfélag. Við erum öll sammála um þetta; að menntun sé undirstaða velmegunar og eigi að vera í forgrunni.

Þess vegna skýtur það skökku við að á háskólastigi eigi sumpart allt aðrar reglur við. Þar eru jafnvel algengar kennsluaðferðir sem hafa verið ríkjandi án endurskoðunar í fleiri áratugi. Námsefnið er að mestu leyti algerlega miðlægt og oftar en ekki bitnar það á nemendum sem ekki lengur eru settir í fyrsta sæti. Slíkt fyrirkomulag tekur hvorki tillit til breyttra aðstæðna né síbreytilegra þarfa nemenda. Þess vegna þarf að uppfæra þjónustu og nútímavæða kennslu. Það þarf að endurskoða kennslu með það í huga að þarfir nemenda eiga jafn mikið erindi og annað þegar kemur að skipulagningu menntastarfs.

Til að mynda væri hægt að minnka vægi fyrirlestra í sjálfum kennslustundum og nýta þann tíma fremur í úrlausn verkefna og beitingu þekkingar. Væru fyrirlestrar nýttir sem undirbúningur fyrir kennslustundir nemenda ykist líklegast áhugi þeirra á námsefninu og sömuleiðis yrði árangur betri samhliða virkari þátttöku nemenda sjálfra. Skipulegt námsefni yrði þá vegvísir til að þoka nemendum í átt til frekari þroska, fremur en þungamiðja alls í öllu.

Það er alveg eðlilegt að menntakerfið geri varúðarráðstafanir og sé fremur íhaldssamt í eðli sínu, enda er um ansi mikilvæg mál að ræða þar. Það er ekki skynsamlegt að kollvarpa að ástæðulausu og án almennilegra raka. Að vísu er þetta ekki svo byltingarkennd hugmynd. Í öllum helstu framsæknu skólum heimsins hafa kennsluhættir hlotið almennilega endurskoðun eftir rækilega naflaskoðun menntayfirvalda. Þetta hefur einungis verið af hinu góða og reynst öllu samfélaginu vel. Það er kominn tími til að fylgja góðu fordæmi annarra og taka skref inn í nútíðina.