Átök á Sprengisandi: Kári Stefánsson sagði kollega Vilhjálms hafa haldið því fram að Hagar hefðu samið áfengisfrumvarpið

Það var líf og fjör í útvarpsþættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun þar sem Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, og Vilhjálmur Árnason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, tókust á um áfengisfrumvarpið svokallaða sem Vilhjálmur hefur lagt fyrir Alþingi.

Kári fór mikinn í viðtalinu og gekk svo langt að segja Vilhjálm sýna tilfinningakulda í garð þeirra sem eru veikir fyrir áfengi. Þá sagðist Kári hafa hitt þingmann Sjálfstæðisflokksins í verslunarmiðstöð í gær sem hélt því fram að Vilhjálmur hefði ekki samið frumvarpið heldur verslunarfyrirtækið Hagar sem rekur meðal annars Bónus og Hagkaup.

„Hvað segir þú Vilhjálmur við því að ég varð fyrir því óláni að labba inn í verslunarmiðstöð í gær og rakst á einn af kollegum þínum, þingmann Sjálfstæðisflokksins, sem hélt því fram við mig að þú hefðir ekki skrifað þetta frumvarp heldur Hagar. Að nú væri farið að undirbúa áfengissölu í Hagkaupum og hann hélt því fram bókstaflega þessi kollegi þinn að þú værir á mála hjá aðilum sem vildu selja áfengi í matvöruverslunum. Mér fannst þetta dálítið ljótt og ég trúi því ekki,“ sagði Kári.

Vilhjálmur sagðist hafa meiri trú á því að viðkomandi þingmaður hefði verið úr Framsóknarflokknum. „En það skiptir ekki máli,“ sagði Vilhjálmur. Sigurjón M. Egilsson, þáttastjórnandi Sprengisands, spurði Vilhjálm hvort hann vissi hver þessi þingmaður Sjálfstæðisflokksins væri en Vilhjálmur svaraði því að hann hefði ekki hugmynd um það.

Sýnir hversu gott frumvarpið er

„Þingmenn Framsóknarflokksins hafa orðað þetta við mig að þetta sé kallað Hagafrumvarpið og allt það, ég þekki engan í Högum og aldrei talað við neinn þar. Ég lét nefndarritara þingsins semja þetta frumvarp með mér svo það sé á hreinu. Að þessi málflutningur sé uppi það sýnir það hversu gott frumvarpið er og hversu mikill stuðningur er að þetta sé eini málflutningurinn sem er hægt að hafa gegn því að einhver verslunarmiðstöð sé að þessu,“ sagði Vilhjálmur.

Hann sagðist hafa fundið fyrir auknum stuðningi við þessu máli í samfélaginu alveg frá því hann lagði frumvarpið fram.

Vínveitingaleyfum fjölgað um 700 prósent

Spurður hvort hann óttaðist afleiðingar þess, að auknu framboði fylgdi aukin neysla, svaraði hann því neitandi. Sagði hann það ekki vera reynsluna á Íslandi þar sem einkaaðilinn hefði síðastliðin ár fjölgað vínveitingaleyfum um 700 prósent síðastliðin ár en engu að síður væri neyslan minni en árið 2007.

„Og þeir sömu sem eru að berjast gegn frumvarpinu hafa ekki komið með sömu staðreyndir til að nota gegn frumvarpinu til að sýna að einkaaðilinn hefur fjölgað vínveitingaleyfum um 700 prósent. Þetta er alls staðar í boði samt hefur neyslan minnkað síðan 2007. Það er verðið sem skiptir máli, og þeir sem eru á móti þessu þeir hafa ekkert gert til að stoppa ÁTVR eða sveitarfélögin að veita vínveitingaleyfi til einkaaðila út um allt. Á sama tíma erum við að ná frábærum árangri á meðal unglinga. Hvað þeir eru minnka drykkju,“ sagði Vilhjálmur.

„Bein tengsl á milli aðgengis og notkunar áfengis“

Þegar Kári var spurður álits á orðum þingmannsins sagðist hann vera að velta fyrir sér hvernig hann ætti að svara án þess að vera ókurteis. 

„Ég mun minnsta kosti reyna mitt besta. Staðreyndin er sú að það eru bein tengsl á milli aðgengis og notkunar áfengis. Það er búið að gera þessa tilraun erlendis þar sem menn hafa flutt áfengi inn í matvöruverslanir þar hefur neysla aukist mjög mikið. Það má ekki gleyma því að þegar menn tala um að það sé búið að fjölga áfengisverslunum, ÁTVR hafi fjölgað þessum verslunum mjög mikið, þá eru það verslanir sem menn fara inn í til að kaupa áfengi. Þegar þú ert búinn að setja áfengi inn í matvöruverslanir þá er áfengi þar fyrir augum þeirra sem þegar hafa fallið fyrir áfenginu, þeir sem eru búnir að viðurkenna að þeir séu máttvana gagnvart áfengi, það er verið að egna fyrir þá, það er verið að gera þeim lífið erfiðara og það má ekki gleyma því að afleiðing af áfengisdrykkju, notkun áfengis sem slíks, er mesti heilsuvandi fyrir ungt fólk á Íslandi. 35 prósent landsmanna leita sér einhvern tímann á ævinni hjálpar vegna vandamála við áfengi. Þetta er alveg gífurlega algengt.“

„Sýnir alveg gífurlegan tilfinningakulda“

Kári sagðist heldur ekki skilja að nú þegar samfélagið eigi í erfiðleikum, þá sé þetta áfengisfrumvarp eitt af forgangsmálum Vilhjálms. Þingmaðurinn svaraði á móti að ef sala áfengis færi úr höndum ríkisins þá myndi sparast fé sem hægt væri að nýta í velferðarkerfið. Kári sagði á móti að þá ætti einfaldlega að selja Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins einkaaðilum og hafa áfengið í sérverslunum, ekki matvöruverslunum. 

Þegar nefnt var að Vilhjálmur hefði aðeins hagsmuni Íslands að leiðarljósi og drykki ekki einu sinni áfengi sjálfur þá sagði Kári að það gerði málið þeim mun verra.

„Því mun eigingjarnara er það. Þetta kemur ekki til með að egna fyrir hann því hann drekkur ekki. Hann sýnir alveg gífurlegan tilfinningakulda gagnvart þeim sem þegar eru máttvana gagnvart áfengi.“