Mikill árangur í samstarfi við bændur

Landgræðsla ríkisins og bændur hafa á síðustu árum grætt upp tugi þúsunda hektara lands í eigu bænda í gegnum samvinnuverkefni sem kallast „Bændur græða landið“.

Verkefnið hefur verið starfrækt frá árinu 1990 og hefur 18.500 tonnum af áburði verið dreift á eignarlönd bænda auk 188 tonna af grasfræjum. Formaður Bændasamtakanna segir það skipta miklu máli að halda þessu samstarfi áfram.

„Tilhögun verkefnisins er sú að Landgræðslan greiðir um 85 prósent af verði áburðarins og lætur af hendi landgræðslufræ bændum að kostnaðarlausu,“ segir Sunna Áskelsdóttir, sem annast verkefnið fyrir hönd Landgræðslunnar.

„Bændur greiða það sem upp á vantar og sjá um að dreifa áburði og sá. Á þennan hátt hefur mikið af landi verið grætt upp og landeyðing verið stöðvuð. Ásýnd lands hefur batnað og búsetuskilyrði fyrir bændur batnað þar sem heilmikið hefur bæst við beitiland.“

Sindri Sigurgeirsson, formaður Bændasamtakanna, segir verkefnið vera gífurlega mikilvægt fyrir landgræðslu í víðum skilningi og verkefnið sem slíkt hafi gengið mjög vel. Samvinna Landgræðslunnar og bænda hafi verið mjög góð og heillavænleg síðasta aldarfjórðunginn.

„Heilt yfir hefur þetta verkefni gengið mjög vel og bændur almennt eru ánægðir og jákvæðir í garð þessa verkefnis. Þetta sýnir að bændur sem vörslumenn landsins sýna ábyrgð í landnýtingu sinni. Það sést best á umfangi verkefnisins. Bændur eru langveigamestu aðilarnir í landgræðslu á Íslandi,“ segir Sindri.

Skilyrði fyrir þátttöku eru þau að land sé lítið gróið eða ógróið og beitarálag hóflegt. Landgræðslan leiðbeinir með uppgræðsluaðferðir.

Sunna segir bæði bændur og landgræðsluna hafa öðlast þekkingu með samstarfinu.

„Skilningur bænda á landnotkun og landgræðslu hefur aukist en ekki síður hefur bæst verulega í þekkingarbrunn Landgræðslunnar,“ segir Sunna.

Oft hefur verið í umræðunni að bændur beiti fé á illa farið land. Sindri segir þá tíma liðna.

„Þegar menn slá þessu fram eru það þrjátíu ára fréttir. Bændur vilja vera með sjálfbæra landnýtingu og þá er mikilvægt að hlúa að því landi sem þarfnast uppgræðslu. Þetta var ekkert endilega í lagi hér áður en hugsun bænda er algjörlega breytt og samkvæmt rannsókn er land í framför á Íslandi. Bændur eru meðvitaðir um þetta og þátttaka þeirra í verkefninu sýnir að þeir leggja mikið upp úr því að sýna ábyrgð,“ segir Sindri Sigurgeirsson.

Oddný Steina Valsdóttir, varaformaður Landssamtaka sauðfjárbænda, hefur tekið þátt í landgræðsluverkefninu í tíu ár. Hún segir greinilegan mun á landinu.

„Við erum með um eitt hundrað hektara í verkefninu og árangurinn er ágætur,“ segir hún. „Einnig höfum við girt aðra þrjátíu hektara utan við verkefnið þar sem markmiðið er að búa til ágætis beitarhólf þar sem áður var snauður melur.“

Oddný segir verkefnið hafa skilað gríðarmiklum árangri á mörgum stöðum.

„Ég held að samvinnan hafi skilað sér í auknum áhuga bænda á landgræðslu sem og að við sjáum árangur víða. Bæði hefur þekking bænda aukist sem og að sú þekking sem fyrir er á landinu nýtist í starfið.“