Rjúpnaveiðimenn gera uppreisn

Rjúpnaveiði hefur gengið afleitlega það sem af er og er farið að síga í veiðimenn sem gagnrýna fyrirkomulag harkalega og boða uppreisn gegn dagakerfinu.

Næstsíðasta helgin af fjórum þeim sem rjúpnaveiðar eru heimilar hófst í dag, í ömurlegu veðri eins og reyndar hefur verið allar þær helgar sem veiðar hafa staðið yfir. Elvar Árni Lund er formaður Skotvís, hann var staddur í Borgarnesi í morgun, á leið á veiðislóð í aftakaveðri þegar fréttastofa náði tali af honum. Elvar Árni er ómyrkur í máli. En, fyrst að því sem mestu máli skiptir í þessu samhengi; veður hefur verið leiðinlegt?

„Já, sérstaklega fyrir norðan og austan. Þar hefur verið mjög leiðinlegt veður; úrkoma, slydda, snjókoma og hvasst. Bara, ekki rjúpnaveður.“

Veiðin hefur eftir því, dræm það sem af er, þrátt fyrir að mælst hefur uppsveifla í stofni.

„Já, enda er náttúrlega veðrið langstærsti þátturinn í veiðum. Það getur verið mikið um rjúpu en hún getur verið dreifð um allt, menn finna hana ekki og eru svo að ganga við mjög erfiðar aðstæður; í blautum snjó og miklu roki. Það hefur í sjálfu sér ekkert um það að segja hversu mikið af rjúpu er þegar veðrið er vont.“

Ranghugmyndir um rjúpnaveiðar

Veiðimenn eru ósáttir við hvernig fjallað er um rjúpnaveiði og tala um að þar sé hamrað á allskyns vitleysu sem enga skoðun stenst. Alltof mikið er gert úr hlut veiðimanna þegar stofnstærð er til tals.

„Ég held að það sé án nokkurs vafa búið að gera alltof mikið úr áhrifum veiðanna. Við erum að veiða um það bil tíu prósent stofnsins. Svona stofn á að þola mun meiri veiði, 30 til 40 prósent þegar vel árar og stofninn er í uppsveiflu. Þessar veiðar okkar hafa mjög lítil áhrif á stofninn í heild sinni. Aðrir þættir hafa þar miklu meiri áhrif svo sem afrán annarra tegunda og veðurfar. Sérstaklega yfir varptímann.“

Afleitt kerfi sem elurástressi

Þetta fyrirkomulag, nú virðist það miklu fremur ala á spennu meðal veiðimanna, að þeir telji sig verða að fara og þá oft við hinar verstu aðstæður.

„Jú, algjörlega. Það er mikill spenningur í mönnum að komast þessa daga,“ segir Elvar Árni. „Menn eru að panta langt fram í tímann veiðilendur og pláss til að gista í. Vita ekkert hvernig veðrið verður. menn eru að safnast saman á góða staði alltof margir víða. Þetta kerfi er ekki að ganga upp. Við erum búnir að sjá það. Þetta kerfi kemur í kjölfar á rjúpnaveiðibanni. Þá var stungið uppá 18 veiðidögum, og veiðimenn þess tíma tóku fegins hendi því sem að þeim var rétt, allt frekar en bann. En, nú eru liðin mörg ár og við erum að sjá það að þetta dagakerfi er ekki að skila neinu. Þetta er ekki til góðs fyrir veiðimenn og ég efast um að þetta sé gott fyrir rjúpuna. Það eru að hópast mikið af mönnum á sömu staðina og það er mikið stress í mannskapnum.“

Hroki landeigenda

Veiðimenn hafa átt í stælum við landeigendur sem stöðugt þrengja að þeim?

„Það hefur nú alltaf verið. Menn geta yfirleitt fundið sér svæði en jújú, landeigendur eru farnir að passa uppá sitt og það eru komnir peningar í spilið. Menn eru að verja sín eignalönd. Ég skil að menn vilji verja heimalönd sín, og þar sé ekki hver sem er að fara um en þegar komið er til fjalla og fram til heiða er þetta í mínum huga almenningur þar sem allir eiga að hafa leyfi til að ganga til veiða.“

Skotvís hefur lent lögformlega í deilum við landeigendur og hafa sent veiðimönnum skilaboð í þeim efnum; af gefnu tilefni er skotveiðimönnum bent á að „tilkynning sveitarstjórnar Húnaþings vestra um rjúpnaveiðar á afréttarlöndum innan sveitarfélagsins, þ.e. Arnarvatnsheiði og Tvídægra (sem nær niður í Borgarbyggð), þar sem farið er fram á greiðslu fyrir að ganga til rjúpna stenst ekki skoðun!  Þessi árlega tilkynning sveitarfélagsins tengist úrskurðarmáli sem óbyggðanefnd hefur nú til umfjöllunar, en með þessu sýnir sveitarstjórn almenningi mikinn hroka og skapar óvissu meðal veiðimanna um réttarstöðu þeir skapar óvissu meðal veiðimanna um réttarstöðu þeirra.“

Skotvís hefur mótmælt þessu framferði sveitarstjórna. Elvar Árni segir að þeir séu að teygja sig lengra en eðlilegt er.

„Allavega finnst mér þetta á mjög gráu svæði og við höfum rætt við lögfræðinga of fengið ráðleggingar hvað þetta varðar. Þeir eru að innheimta gjald fyrir rjúpnaveiðar á svæðum sem þeir geta ekki sannað að þeir eigi. Óbyggðanefnd hefur lýst yfir kröfum í þetta svæði sem gerir að það er útiloka fyrir þá að heimta gjald fyrr en búið er að skera úr fyrir þetta fyrir dómi. Þar til er þetta bara almenningur.“

Uppreisnarandi meðal veiðimanna

Gremja meðal veiðimanna með stöðu mála fer vaxandi og Elvar Árni segist hafa heyrt að hópur veiðimanna ætli að gera uppreisn gegn þessu. „Ég er að heyra það að menn ætli bara að gefa frat í þetta dagakerfi. Að það sé hópur manna sem ætli að fara þó komið sé fram í nóvember, ef veður er gott. Ég held að það sé ekki góð þróun, þær veiðitölur munu ekki rata inn í veiðiskýrslur. Og menn eru bara að missa trú á þessu kerfi ef ekkert verður gert í þessu með dagafjöldann.“

Uppreisn rjúpnaveiðimanna?

„Sko, þetta voru náttúrlega miklu fleiri dagar í upphafi. Þá var veitt frá 15. október til 22. desember ár hvert. Svo var þetta bann sett á okkur. Já, uppreisn, eða, hvað eigum við að segja, borgaraleg óhlýðni. Þegar lögin og reglugerðin er ósanngjörn og menn sjá að það er ekkert hægt að komast til veiða þegar má fara er spurning hvort menn fái ekki nóg. Vitandi að eftirlit með þessu hefur ekki verið neitt. Menn hafa ekki fengið neitt af rjúpu og ætla bara að fara þegar er gott veður.“

Elvar Árni er þegar þetta er skrifað á veiðum og hann segir að það verði bara að koma á daginn hvernig það þróast, veður brjálað?

„Maður hefði náttúrlega aldrei farið nema af því að það er þessi helgi. Það hefði verið flott að fara í miðri viku í yndislegu veðri til rjúpnaveiða. En, maður verður að laga sig að aðstæðum. En þetta er ekki gott.“

Gremja meðal veiðimanna?

„Það er mikil gremja meðal rjúpnaveiðimanna. Það er alveg óhætt að segja það.“