Hafnar túlkun ráðuneytis og skorar á leiguliða að krefjist endurgreiðslu

 Aagot Vigdís Óskarsdóttir, lögfræðingur og lektor við Háskólann á Bifröst, segir það ekki rétt hjá Jarðadeild fjármálaráðuneytisins að niðurstaða umboðsmanns Alþingis varðandi leigu ábúanda á ríkisjörð hafi ekki áhrif á leigugjald á öðrum ríkisjörðum og -lóðum.

„Ég stóð í bréfaskriftum við ráðuneyti – fyrst ráðuneyti landbúnaðarmála og síðar fjármála- og efnahagsráðuneyti – í rúmlega tvö ár vegna hækkunar leigugjalds fyrir litla lóð á Fljótsdalshéraði sem við, hópur frændsystkina, höfum á leigu. Á lóðinni stendur lítið steinhús sem afi okkar byggði á fjórða áratug síðustu aldar og er nú í okkar eigu. Hækkunin sem ráðuneytið ákvað einhliða og tilkynnti okkur um árið 2011 nam rúmlega 300 prósentum,“ segir Aagot.

Tveggja ára rökræða endar hjá umboðsmanni

Að sögn Aagotar reyndi hún í tvö ár að leiða embættismönnum ráðuneytisins fyrir sjónir að ráðuneytið hefði ekki lagaheimild til að taka einhliða ákvörðun um hækkunina. Engin rök hafi dugað á ráðuneytismenn.

„Að lokum brugðum við á það ráð að leggja málið fyrir umboðsmann Alþingis. Hann hefur nú lokið athugun sinni á máli okkar, samhliða, og með vísan til, álitsins sem sagt var frá í Fréttablaðinu [í gær] og endurspeglar niðurstaða hans það sem ég hef reynt að segja ráðuneytinu síðan 2011,“ segir Aagot.

Í málinu sem Fréttablaðið sagði frá í gær og er frá Skaftárhreppi sagði umboðsmaður Alþingis enga lagaheimild fyrir reglunum sem ríkið setti um leiguhækkun í júlí 2011.

Viðbrögð ráðuneytis veruleg vonbrigði

„Með hliðsjón af tilmælum umboðsmanns Alþingis um að ráðuneytið endurskoði almennt þá framkvæmd sem þarna er um að ræða, átti ég von á að þar á bæ gengju menn í að vinda ofan af lögleysunni. Ég bjóst satt að segja við því að ráðuneytið hefði samband við alla þá sem sættu ólögmætri hækkun og gerði þeim grein fyrir málinu, bæðist afsökunar og endurgreiddi síðan ofgreidda leigu,“ segir Aagot sem reyndist ekki sannspá um þetta atriði.

„Ég varð því fyrir verulegum vonbrigðum þegar ég sá það sem haft var eftir talsmanni fjármála- og efnahagsráðuneytisins í Fréttablaðinu í gær. Þar var fullyrt að mál það sem sagt var frá í frétt blaðsins væri einstakt og að álit umboðsmanns hefði ekki áhrif á leigu annarra ríkisjarða. Þetta er ekki rétt,“ fullyrðir Aagot.

Segir stjórnsýsluna eiga að leiðrétta mistök

Mistök geta alltaf orðið í stjórnsýslunni að sögn Aagotar. Þá eigi viðkomandi stjórnvald og starfsmenn þess að leita allra leiða til að leiðrétta það sem miður hefur farið og læra af mistökunum. Ráðuneytið hljóti að verða, með vísan til jafnræðissjónarmiða, að endurskoða málið í heild en ekki láta við það sitja að leiðrétta það eingöngu gagnvart þeim einstaklingum sem komnir séu með álit umboðsmanns Alþingis í hendur.

„Ég skora á alla þá sem sætt hafa ólögmætri hækkun leiguverðs fyrir ríkisjarðir á grundvelli nefndra reglna að þrýsta á ráðuneytið um leiðréttingu,“ segir Aagot.

Ráðuneytið á von á kröfum um endurgreiðslu

Óskar Páll Óskarsson, starfsmaður Jarðadeildar fjármálaráðuneytisins, segir málið sem Fréttablaðið sagði frá í gær það eina sinnar tegundar sem umboðsmaður hafi sent til ráðuneytisins. Það sé einstakt vegna þess að í samningi um jörðina frá 1985 sé ekki almennt endurskoðunarákvæði eins og tíðkist.

„Ég á alveg von á að við fáum einhver bréf þar sem menn eru að óska eftir að þeirra hækkun verði afturkölluð á grundvelli þessa álits og það er þá okkar að skoða það,“ segir Óskar.

„Ég þykist vita að menn bendi á að þetta sé fordæmi og það er þá okkur að sýna fram á að þetta sé ekki fordæmi.“