„Þetta er óásættanlegt og kallar á aðgerðir“

Tíðni slysa í fiskvinnslu er að aukast samkvæmt lokaskýrslu Vinnueftirlits ríkisins um eftirlitsátak sem eftirlitið réðst í árið 2013. „Þetta er óásættanlegt og kallar á aðgerðir,“ segir í skýrslunni.

Alvarleg slys hafa orðið í greininni á undanförnum árum og hafði Vinnueftirlitið fengið mikið af vísbendingum um að slysatíðnin væri að aukast. Einnig komu oft upp dæmi þess að vélbúnaður uppfyllti ekki ákvæði reglna. Þetta voru ástæður þess að ákveðið var að ráðast í verkefnið.

„Ég held að skráningin sé einfaldlega orðin meiri,“ segir Ari Hafliðason, rekstrarstjóri fiskvinnslunnar Þórsberg ehf. Hún er staðsett á Tálknafirði. „Nú er til dæmis verið að skrá það sem kallast „næstum-því-slys“, það er svona þegar fólk hefði getað slasast en slapp við það.“ Ari segist ekki hafa upplifað það að tíðni slysa væri að aukast. „Allavega ekki hjá okkur.“ Helsta breytingin undanfarin ár sé sú að það er miklu betur hugsað til þess að slysahættan sé eins lítil og hægt er. Einnig séu gerðar ríkari kröfur til fiskvinnslufyrirtækja að vera með allar skráningar og merkingar á hreinu, annars geti fyrirtæki átt von á því að lenda í bótamáli.

Yngri aldurshópar lenda frekar í slysi

Vinna við framleiðslustörf eða vinnslulínu virðist vera sú hættulegasta ef dæma má af slysatíðninni sem birt er í skýrslunni. Flest slys urðu við þær aðstæður eða 804. Ungir starfsmenn í aldurshópnum 19 til 24 ára áttu stærstan hluta slysanna eða 450 slys á árunum 1991 til 2012. Það eru 18,5% slysa. Aldurshópurinn sem átti næstflest tilfelli slysa eru starfsmenn undir 18 ára aldri. Í þeim aldursflokki urðu 338 slys sem eru 13,9% allra slysa. Því eiga starfsmenn undir 24 ára aldri samtals 32,4% allra slysa í fiskvinnslu. 

„Það er kannski bara reynsluleysi,“ segir Ari aðspurður að ástæðu þessarar þróunar. „Það er auðvitað reynt að passa upp á það að vera ekki að setja yngstu krakkana á tæki sem eru hættuleg.“ Að sögn Ara er einnig rík áhersla lögð á það að kenna krökkunum eins vel á tækin og hægt er. „Það er nú mun minna um krakka hér en áður þegar þau byrjuðu að vinna hér 14 ára, nú kemur enginn hér inn fyrr en að minnsta kosti 16 ára.“

Eftirlitsátakið stóð frá maí 2013 til mars 2014 og vinnueftirlitið skoðaði 109 fyrirtæki. Á grundvelli rannsóknarinnar setti Vinnueftirlitið fram 400 fyrirmæli um úrbætur. Til stendur að gera samskonar athugun eftir nokkur ár til þess að ganga úr skugga um að verkefnið hafi raunverulega borið árangur. 

„Það hefur verið mikil hvatning hjá Vinnueftirlitinu að skrá öll slys.“