Ráðuneyti brjóta á ríkisjarðarleigjanda

Landbúnaðarráðuneytið og fjármálaráðuneytið hækkuðu leigu ríkisjarðar án þess að hafa til þess heimild og stjórnsýslulög eru brotin með því að óskum ábúandans um kaup á jörðinni hefur ekki svarað í meira en átta ár.

Ofangreint er álit umboðsmanns Alþingis en þangað kærði ábúandinn stjórnvöld. Þess má geta að allar vísbendingar um hver ábúandinn eða jörðin er hafa verið afmáðar úr áliti umboðsmanns. Bæði embætti umboðsmanns og Jarðadeild fjármálaráðuneytisins neita að upplýsa um hvaða ríkisjörð er að tefla.

Ársleigan hækkaði í 54 þúsund krónur

Fram kemur að jörðin er leigð samkvæmt byggingarbréfi útgefnu á árinu 1985. Þar er kveðið á um að leigan skuli vera þrjú prósent af fasteignamati. Árið 2011 hækkaði ríkið leiguna úr 22 þúsund krónum á ári í 54 þúsund. Var vísað til þess að leigan væri undir lágmarksviðmiði. Einnig til aukinna hlunninda af heyjum og vaxandi göngu sjóbirtings. Taka ber fram að leigan er eingöngu fyrir jörðina sjálfa en ekki húsakostinn sem ábúandinn á sjálfur.

Umboðsmaður sagði ráðuneytið ekki geta hækkað leigu einhliða á grundvelli eigin reglna, grastekja sé ekki hlunnindi og að ekki hafi verið sýnt fram á auknar tekjur af veiði. Hafi ríkið viljað hækkun leigunnar vegna aukinna hlunninda hefði það auðveldlega getað óskað eftir hækkun fasteignamats jarðarinnar.

Í samræmi við lög óskaði ábúandinn eftir því árið 2005 að fá jörðina keypta. Sú ósk hefur verið margítrekuð en aldrei verið svarað. Ríkið ber við ágreiningi um landamerki við næstu jörð, sem einnig er ríkisjörð.

Hunsa óskir um lögbundinn kauprétt

„Lögbundinn réttur A [ábúandans] til að kaupa ábúðarjörð sína er þýðingarlítill ef stjórnvöld draga von úr viti að afgreiða beiðni hennar þar um,“ segir umboðsmaður Alþingis.

„Náist ekki sættir um afmörkun jarðanna verður ráðuneytið á endanum að höggva á hnútinn og ákvarða landamerki þeirra jarða sem í hlut eiga að því marki sem það hefur sjálft forræði á þeim ágreiningi og að því marki sem það er nauðsynlegt til að taka ákvörðun um beiðni A um kaup á jörðinni,“ segir í álit umboðsmanns.

Hjá Jarðadeildin fengust þau svör að umrætt mál sé einstakt og að álit umboðsmanns hafi því ekki áhrif á leigugjald fyrir aðrar ríkisjarðir.