Kadmíum yfir leyfilegum mörkum

Matvælastofnun tók sýni úr sextán af þeim 22 áburðartegundum sem Skeljungur flutti inn í vor og þrettán þeirra mældust með kadmíum yfir leyfilegu magni. Leyfilegt magn kadmíums í áburði á Íslandi er 50 milligrömm í kg fosfórs en í áburði Skeljungs mældist hæsta gildið tvöfalt hærra en heimilt er, eða 111 mg/kg.

Þessi niðurstaða kom Skeljungi á óvart því fyrirtækið hafði látið  rannsóknarstofu í Bretlandi mæla kadmíumagnið í fosfórnum og það hafi mælst innan marka.

„Við teljum helstu skýringuna á þessu vera þá að það hafi orðið mistök hjá okkar birgja. Að hann  hafi notað annan fosfór sem efni í þennan áburð heldur en hann ætlaði sér og heldur en hann hafði lofað okkur og tekið sýni úr og efnagreint fyrir okkur.  Einhvers staðar þarna verða mistök þannig að rangt efni er notað til þess að gera þennan áburð," segir Einar Örn Ólafsson forstjóri Skeljungs.

Hann segist ekki draga niðurstöðu Matvælastofnunar í efa á neinn hátt.

Sala á áburðinum hefur verið stöðvuð og viðskiptavinir Skeljungs geta skilað honum og fengið endurgreitt. Það er hinsvegar komið fram í júní og flestir bændur búnir að dreifa áburði á tún sín. Einar Örn segir að Skeljungur geti ekki útvegað annan áburð í staðinn því verksmiðjan geti ekki afhent kadmíumlausan áburð með skömmum fyrirvara til Íslands.

Áburðurinn hefur ekki í för með sér bráða hættu en kadmíum er þungmálmur sem safnast upp í jarðvegi og með endurtekinni notkun á kadmíum ríkum áburði skapast hætta á skaðlegum áhrifum.

Samskonar mál kom upp hjá Skeljungi fyrir tveimur árum síðan og var það áburður frá sömu bresku áburðarframleiðendum, Origin.

„Sem gerir málið ennþá vandræðalegra, þeir þekkja málið vel. Komu hingað þá og töluðu við okkur og viðskiptavini okkar, eftirlitsaðila og stjórnvöld svo þeir þekkja þetta mjög vel," segir Einar Örn.

Íslenskar reglur um magn kadmíums þykja mjög strangar. Finnar eru með sömu mörk, 50 mg kadmíum í kg fosfórs. Í Noregi og Svíþjóð eru mörkin helmingi hærri en víða eru engin mörk.

„Birginn okkar selur nærri allt sitt magn á Bretlandi og Írlandi, þar gilda ekki þessi lög um kadmíummagn eins og á Íslandi og í rauninni er löggjöfin frekar ströng hér. Þess vegna reynist þetta okkar birgjum flóknara en ella en það er svosem engin afsökun," segir Einar Örn.

Um er að ræða áburðartegundir undir heitinu Sprettur, sem er fosfóráburður. Fosfór er eitt af undirstöðu næringarefnunum fyrir plöntur og kadmíum er náttúruleg mengun í fosfórnum sem hefur ekkert hlutverk.

Samkvæmt upplýsingum frá Matvælastofnun var kadmíuminnihald í lagi hjá öðrum áburðarinnflytjendum.