Ríkisendurskoðun gagnrýnir umhverfisráðuneytið harðlega

Umhverfisstofnun og umhverfisráðuneytið brást skyldum sínum í eftirliti með sorpbrennslustöðvum. Þetta er niðurstaða Ríkisendurskoðunar sem skilaði skýrslu um málið í dag. Evrópusambandið gaf árið 2000 út tilskipun sem meðal annars setti strangari reglur en áður höfðu gilt um hámarkslosun sorpbrennslustöðva á mengandi efnum út í andrúmsloftið. Íslendingum bar að innleiða tilskipunina vegna aðildar að EES samningnum en gerðu það ekki.

Íslendingar fengu undanþágu frá tilskipuninni með þremur skilyrðum. Í fyrsta lagi áttu sorpbrennslustöðvar sem hún náði til að mæla árlega losun tiltekinna mengandi efna og uppfylla ákvæði eldri tilskipana ESB sem innleiddar hafa verið hér á landi. Í öðru lagi áttu stöðvarnar að mæla losun eiturefnisins díoxíns einu sinni og í þriðja lagi átti að endurskoða undanþáguna að fimm árum liðnum eða þegar ódýrari tækni gerði stöðvunum mögulegt að uppfylla kröfur tilskipunarinnar.

Niðurstöður þessara mælinga gáfu til kynna að losunin væri langt yfir þeim mörkum sem sett eru í tilskipuninni. Engu að síður fylgdu hvorki Umhverfisstofnun né umhverfisráðuneytið þessum mælingum eftir, t.d. með því að kanna möguleg áhrif losunarinnar á umhverfi stöðvanna. Ísland fékk hins vegar undanþágu frá ákvæðum tilskipunarinnar var veitt með þremur skilyrðum.

Árið 2007 var díoxínlosun mæld hjá þremur af þeim fjórum sorpbrennslustöðvum sem þá störfuðu samkvæmt undanþágu frá tilskipun ESB. Díoxín er þrávirkt lífrænt efni sem getur aukið líkur á krabbameini og valdið öðrum kvillum í mönnum og dýrum. Ríkisendurskoðun segir að niðurstöður þessara mælinga hafi gefið til kynna að losunin væri langt yfir þeim mörkum sem sett eru í tilskipuninni. Engu að síður fylgdu hvorki Umhverfisstofnun né umhverfisráðuneytið þessum mælingum eftir, t.d. með því að kanna möguleg áhrif losunarinnar á umhverfi stöðvanna. Þá sá Umhverfisstofnun ekki til þess að díoxínlosun frá fjórðu stöðinni, á Svínafelli, væri mæld.

Ríkisendurskoðun segir brýnt að Umhverfisstofnun leggi ávallt faglegt mat á niðurstöður mengunarmælinga og miðli því til rekstraraðila stöðvanna, ráðuneytisins og almennings.