Arabískt vor vekur von í mannréttindum

„Þetta eru einföldustu grundvallarmannréttindi sem fólk er að krefjast og það gerir móti skriðdrekum og byssukúlum og vitandi að það getur átt barsmíðar yfir höfði sér,“ segir Jóhanna K. Eyjólfsdóttir hjá Íslandsdeild Amnesty um ástandið í Miðausturlöndum og Norður-Afríku. Ársskýrsla Amnesty kom út í fyrir helgi.

Jóhanna segir Amnesty finna miklar breytingar, ekki síst á undanförnum mánuðum. „Það er einhver alþjóðleg krafa núna, fólk nennir þessu ekki lengur og segir hingað og ekki lengra. Það vill fá vinnu, vill geta tjáð hug sinn og vill geta kosið og haft áhrif á hverjir stýra landinu. Fólk vill líka geta lifað með reisn í eigin landi en ekki þurfa að fara til Evrópu og fá þar lélegt starf. Það vill bara fá að lifa heima hjá sér.“

Jóhanna segir uppreisnirnar viðkvæmar. „Það getur brugðið til beggja vona eins og við sjáum í þessum löndum. Ekki síst í Sádi-Arabíu, Íran og Kína, þessi lönd sem vita að það er ólga og þau eru að herða tökin meira og meira.“

Í skýrslunni eru tekin fyrir mannréttindabrot í 157 löndum sem áttu sér stað á síðasta ári. „Ef maður skoðar lönd eins og Líbíu, Túnis og Egyptalandi þá hefur Amnesty skráð mannréttindabrot í þessum löndum í áratugi. Pyntingar, handtökur án dóms og laga og þessi rosalegu höft á tjáningarfrelsi. Það sem við erum að horfa upp á í dag er að fólk stendur upp andspænis valdinu og mótmælir þessari kúgun og einræði.“

Þá er í skýrslunni fjallað um þær breytingar sem ný samskiptatækni hefur haft í för með sér. „Það er ekki lengur hægt að stöðva upplýsingagjöfina. Ef lögregla ræðst inn á fund þá eru margir með farsíma, taka það upp og koma því áfram. Þessir nýju samskiptavefir eru að breyta því hvernig fólk vinnur saman að mannréttindum. Við sjáum að núna eru tímamót í mannréttindabaráttu, meðal annars út af því hvernig fólk getur tengst.“

„Þetta arabíska vor, sem nú er verið að reyna að kæfa, það vekur ákveðnar vonir. Alþjóðasamfélagið verður að standa með mannréttindum.“

thorunn@frettabladid.is