Sampo fléttan

Nokkrar einfaldar staðreyndir í kringum gríðarlegar lánveitingar Kaupþings til úzbeska glæpamannsins Alisher Usmanov korteri fyrir hrun bankans benda til þess að völva vikunnar hafi rétt fyrir sér í einu. Á þessu ári munum við upplifa risahneyksli.

Guðmundur Ólafsson hagfræðingur fór mikinn í morgunútvarpi Rásar 2 í morgun og sagði að Usmanov væri handrukkari fyrir Gazprom, stærsta orkufyrirtæki heimsins. Sem slikur sæi hann um „viðkvæmar" fjárfestingar Gazprom víða um heim.

Guðmundur hefur rétt fyrir sér í því að engir bankar sem annt er um orðspor sitt eiga viðskipti við Usmanov nema tilneyddir. Að lánanefnd Kaupþings sé einu sinni að ræða að lána þessum manni 270 milljarða kr., ofan á þá 40 milljarða kr. sem Úzbekinn hafði þegar haft af bönkunum, er efni í skáldsögu en ekki raunveruleiki.

Morgunblaðið segir að þetta lán til Usmanov hafi verið gert til að bjarga Existu úr einhverjum kröggum með 20% hlut sinn í finnska tryggingarrisanum Sampo. Þetta hafi bara verið ein af þessum hefðbundu froðufléttum bankans sem Íslendingar hafa fengið að kynnast náið frá hruninu.

Þriðjudaginn 7. október 2008, segir á vefsíðunni business.dk að allra augu norræna tryggingageirans séu nú á finnska risanum Sampo sem er lentur í stórútsölu þar sem íslenski stórhluthafinn Exista sé að hella hlutum sínum á markaðinn þennan dag. Hlutirnir hafa fallið um 11% í verði.

Kvöldið eftir að þessi frétt birtist féll Kaupþing.

Hafi Kaupþing lánað Usmanov til kaupa í Sampo á þessum tíma er ekki bara um að ræða að „handrukkarinn" hafi fengið skuldina greidda heldur einnig myndarlegan gengishagnað fram að þessu. Þegar Exista hellti sínum hlutabréfum á markaðinn fór gengi Sampo niður í 12 evrur á hlut. Það stendur í rúmum 20 evrum í dag og náði raunar einnig þeim toppi á miðju síðasta ári.

Sum sé hafi Usimanov fengið 270 milljarða kr. til að kaupa hluti í Sampo 2008 væru þeir orðnir hátt í 500 milljarða kr. virði í dag. Raunar passa tölurnar nokkuð vel því vitað er að Exista tapaði 217 milljörðum á Sampo hlutum sínum, tap sem að hluta má rekja til hreint óskiljanlegra aðferða við að selja hlutinn.

Nú vakna nokkrar spurningar. Afhverju þurftu Kaupþing og Exista að fá dæmdan úzbeskan glæpamann (tekið skal fram að hæstiréttur Úzbekistan hefur náðað Usmanov af glæpum sínum en enginn virðist taka mikið mark á þeirri náðun nema hann sjálfur) til þess að vera í forsvari fyrir froðunni? Þeir hefðu auðveldlega getað fengið einhvern íslenskan eins og t.d. Jakob Valgeir fyrir vestan.

Afhverju stóð stjórn Exista að sölunni á Sampo eins og verstu aularnir á markaðinum? Voru þeir að reyna að tapa sem mestu? Eða var einhver annar aðili með í spilinu sem tók skortstöðu í Sampo bréfunum af því hann vissi hvað var í vændum? Sá hefði fengið 11% ofan á fjárfestingu sína á einum degi. Kannski hefur úzbekinn leikið báðum meginn við borðið?

Stóra spurningin sem vaknar er hinsvegar afhverju rannsóknarnefnd Alþingis hafði þessar upplýsingar ekki haldbærar við sína rannsókn?

Það er kannski ekki að furða að hinn litríki stjórnarformaður og fyrrum forstjóri Sampo, Björn Whalroos, hafi kallað íslenska bankamenn brjálæðinga í ræðu sem hann hélt í Stokkhólmi í fyrra.