Norðmenn hóta að beita neitunarvaldi

Norsk stjórnvöld ræða nú í fullri alvöru um að beita neitunarvaldi sínu og hafna því að taka inn í norsk lög tilskipun Evrópusambandsins (ESB) um samkeppni í póstþjónustu.

Aldrei hefur verið látið reyna á neitunarvaldið sem byggt er inn í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EES), segir Eiríkur Bergmann, dósent í stjórnmálafræði og forstöðumaður Evrópufræðaseturs Háskólans á Bifröst.

„Þetta yrði meiri háttar próf á EES-samninginn og gæti haft mikil áhrif,“ segir Eiríkur. „Hingað til hefur sá skilningur verið ríkjandi að neitunarvaldið sem er innbyggt í samninginn sé óvirkt, verði því beitt rakni samningurinn upp.“

Neitunarvaldinu hefur raunar verið líkt við kjarnorkuvopn, ríkjunum þyki gott að hafa möguleikann, þótt enginn vilji nota hann.

„Nú virðast sem stjórnmálamenn séu tilbúnari til að varpa kjarnorkusprengjunni og sjá hvort hún reynist vera reyksprengja,“ segir Eiríkur.

Tilskipunin sem norsk stjórnvöld vilja ekki leiða í lög felur í sér að samkeppni eigi að ríkja í póstdreifingu. Eiríkur segir þá tilskipun í sjálfu sér smámál fyrir Evrópusambandið, en afleiðingarnar af því að Noregur neiti að lögfesta tilskipunina geti orðið víðtækar.

Líklegt er að ESA, eftirlitsstofnun EFTA, höfði mál gegn norskum stjórnvöldum fyrir EFTA-dómstólnum þráist Norðmenn við að innleiða tilskipunina.

Neiti Norðmenn að innleiða tilskipunina þrátt fyrir dóm gæti það í versta falli þýtt að samstarfinu innan Evrópska efnahagssvæðisins verði sjálfhætt, segir Eiríkur. Slíkt myndi þó taka mörg ár, og ýmsar leiðir til að gera gott úr málinu áður en til þess kæmi.

Hörð afstaða Norðmanna tengist líklega áhuga þarlendra stjórnvalda á því að endurskoða EES-samninginn, segir Eiríkur. Hingað til hafa Norðmenn gætt þess vel að rugga ekki bátnum innan EES, en nú virðist komin upp breytt staða eftir að Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu.

Auk Noregs og Íslands á Liechtenstein aðild að samningnum um evrópska efnahagssvæðið. Þau áhrif sem ákvörðun norskra stjórnvalda gæti haft fyrir Noreg myndu því einnig ná til Íslands og Liechtenstein.brjann@frettabladid.is