Þróun raforkuverðs

Nú þegar tæp fimm ár eru liðin frá markaðsvæðingu raforkukerfisins er áhugavert að líta um öxl og skoða þróun raforkuverðs á smásölumarkaði. Einnig er áhugavert að líta á þessa þróun með tilliti til aukinnar raforkusölu til stóriðju. Á almennum markaði selur Landsvirkjun raforku eingöngu í heildsölu til smásöluaðila sem aftur selja raforkuna til endanotenda. Landsvirkjun er í reynd eini aðilinn á Íslandi sem á kerfisbundinn hátt býður raforku í heildsölu. Keppinautar Landsvirkjunar vinna raforku fyrir eigin sölufyrirtæki.

Ný raforkulög

Ný raforkulög tóku að fullu gildi þann 1. janúar 2005. Lögin taka til raforkuvinnslu, flutnings, dreifingar og viðskipta með raforku. Markmið laganna er að stuðla að þjóðhagslega hagkvæmu raforkukerfi til eflingar atvinnulífi og byggð í landinu. Þá segir jafnframt í 1. gr. laganna „ ...að í því skyni skal: Skapa forsendur fyrir samkeppni í vinnslu og viðskiptum með raforku, með þeim takmörkunum sem nauðsynlegar reynast vegna öryggis raforkuafhendingar og annarra almannahagsmuna..." Lögin breyttu stöðu Landsvirkjunar einkum með þrennum hætti. Í fyrsta lagi kváðu lögin á um að stofnað yrði sérstakt flutningsfyrirtæki sem annast raforkuflutning. Í öðru lagi var afnumin skylda Landsvirkjunar til að afhenda almenningsrafveitum orku og í þriðja lagi var opnað fyrir samkeppni í raforkuvinnslu og sölu.

Samsetning rafmagnsreiknings kaupanda

Þegar meðalraforkureikningur endanotenda á smásölumarkaði er skoðaður kemur í ljós að hlutur raforkuvinnslunnar er 33,4%, flutningskostnaður er 16,6%, dreifingarkostnaður er 27,7%, hlutur smásölu er 4,1% og virðisaukaskattur nemur 18,2%. Einkaleyfishlutinn, þ.e. flutningur og dreifing, taka því til sín 44,3% og samkeppnihlutinn 37,5%. Hlutur flutnings og dreifingar skiptir því meira máli en sjálft raforkuverðið í samsetningu meðalraforkureiknings.

Verðþróun í heildsölu frá 1. janúar 2005

Landsvirkjun er eini vinnsluaðilinn á Íslandi sem birtir heildsöluverðskrá sína opinberlega. Það ásamt hárri markaðshlutdeild fyrirtækisins á heildsölumarkaði gerir það að verkum að með mikilli einföldun má segja að aðrir á markaðnum verðleggi vöru sína út frá verðlagningu Landsvirkjunar á hverjum tíma. Meðalverð í heildsölu Landsvirkjunar hefur lækkað að raungildi um 34% frá 1. janúar 2005 til dagsins í dag, en á sama tíma hefur raforkusala fyrirtækisins til stóriðju aukist um rúm 50%.

Ástæðu verðlækkunarinnar má meðal annars rekja til verðstefnu fyrirtækisins en hluti af heildsölusamningum Landsvirkjunar hefur innbyggða 2% raunlækkun á ári. Landsvirkjun hefur heimild til að hækka samningsverð sem nemur breytingu á vísitölu neysluvöruverðs. Fyrirtækið hefur þó ekki nýtt sér þetta ákvæði að fullu sem aftur skilar sér í lækkun á verði raforku til smásölunnar sem rekja má til aukinnar hagkvæmni í rekstri með tilkomu nýrra rekstrareininga. Nú er svo komið að upphæð rafmagnsreiknings meðalheimilis er í mörgum tilfellum sambærileg við kostnað heimilisins vegna aðgangs að veraldarvefnum.

Þróun heildsöluverðs raforku hjá Landsvirkjun er í samræmi við niðurstöðu verðkönnunar sem Samorka gerði um rafmagnskostnað heimila á Norðurlöndunum í byrjun þessa árs. Niðurstaða þeirrar könnunar var að rafmagn til heimila væri ódýrast á Íslandi, einungis fjórðungur þess verðs sem greiða þarf í Danmörku.

Með því að stuðla að lækkun raforkuverðs á smásölumarkaði á ábyrgan hátt leggur Landsvirkjun grunn að auknum lífsgæðum í íslensku samfélagi.

Höfundur er framkvæmdastjóri

orkusviðs Landsvirkjunar