Ríkisútgjöld aukast á sama tíma og tekjurnar minnka

Ríkisútgjöld jukust um 31 prósent á tímabilinu janúar til júní á þessu ári miðað við árið í fyrra. Nema gjöldin 259 milljörðum og hækka um 61 milljarð. Tekjur ríkissjóðs drógust á sama tíma saman um tæp tíu prósent. Áætlun fjárlaga gerði ráð fyrir að innheimtar tekjur yrðu 219 milljarðar króna en þær voru 205 milljarðar þegar uppi var staðið. Þetta kemur fram í tilkynningu fjármálaráðuneytisins í fyrradag.

Indriði H. Þorláksson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra, segir að þó þetta sé ekki í samræmi við fjárlög sé þetta í takt við það sem menn sáu fram á. „Þarna eru ekki farnar að hafa áhrif þær tekjuaukandi aðgerðir sem farið var í á miðju ári eins og hækkun á áfengis- og tóbaksgjaldi, bensíni og olíu og skattar á háar tekjur og fjármagnstekjur," segir Indriði.

Athygli vekur að tekjur vegna fjármagnstekjuskatts aukast um níu prósent. Er það eðlilegt? „Já, þetta er ekkert undarlegt því fjármagnstekjur eru lagðar á brúttó vaxtatekjur að meðtöldum verðbótum. Þegar verðbólga er mikil þá hækkar skattstofninn," segir Indriði.

Heildarskatttekjur námu um 178 milljörðum króna og drógust saman um fjórtán prósent frá því árið 2008. Töluvert minni tekjur voru af sköttum á vörum og þjónustu, en þær tekjur drógust saman um tuttugu prósent. Innheimta tekjuskatts einstaklinga dróst saman um sex prósent, en tekjuskattur fyrirtækja og lögaðila um 37 prósent. Tekjur vegna eignaskatts dragast saman um fjörutíu prósent.

Aukning er á tekjum vegna áfengis- og tóbaksgjalds um ellefu prósent en skattar á áfengi hækkuðu um 12,5 prósent um síðustu áramót. Hækkaði áfengi aftur um fimmtán prósent 1. júní, og telst því ekki inn í þessar tölur.

Tryggvi Þór Herbertsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, segir þessar tölur endurspegla hversu alvarlegt ástandið í ríkisfjármálunum sé. Ríkisstjórnin tekur of létt á ríkisfjármálunum og hún hefur ekki komið fram með raunhæfar lausnir um hvernig taka eigi á málunum, að mati Tryggva.

En hver er leiðin, á að hækka skatta frekar? „Það er tvíbent því aukin skattheimta dregur úr fjárfestingum og eyðslu sem þýðir að það dregst saman hvað heimilin eyða miklu," segir Tryggvi.

Tekjur vegna virðisaukaskatts drógust saman um 22 prósent. „Það þarf að endurheimta skatt­grunnana, ekki pína þá niður endalaust, því það sem það gerir er að draga máttinn úr atvinnulífinu. Þá verður meira atvinnuleysi sem aftur dregur úr neyslu," segir Tryggvi og játar því að þetta sé eins konar vítahringur.