Skattbyrði Íra og Íslendinga

Stefán Ólafsson skrifar - Ragnheiður Elín Árnadóttir, aðstoðarkona forsætisráðherra, skrifaði um skattamál í Fréttablaðið laugardaginn 24. feb. sl. Þar hafnar hún nýlegri ályktun minni um að almenningur á Íslandi sé ofskattaður vegna óhagstæðrar þróunar skattleysismarka sl. 10 ár.

Ragnheiður skrifar um skattbyrði eins og skattleysismörk skipti engu máli. Hún segir tekjur hafa hækkað og því sé eðlilegt að skattbyrði hafi hækkað. Á Vesturlöndum er þó ekki talið sjálfsagt að almennar kauphækkanir, né verðbólga, leiði til aukinnar skattbyrði.

Skattbyrði vísar hér til þess hlutfalls af tekjum fjölskyldna sem fólk borgar í beina skatta. Tvennt stýrir einkum skattbyrðinni: álagningarhlutfall og skattleysismörk. Skattleysismörk þurfa að fylgja launaþróuninni til að hlutfallsleg skattbyrði haldist óbreytt frá ári til árs, að óbreyttri álagningu. Ef boðskapur sumra talsmanna stjórnvalda um að eðlilegt sé að skattbyrði hækki sjálfkrafa með tekjuhækkunum væri réttur, þá væri skattbyrði Bandaríkjamanna hæst á Vesturlöndum, því þeir hafa háar tekjur.

Skattbyrði þeirra er hins vegar ein sú lægsta.

Írar eru annað gott dæmi um villu þessa boðskapar. Hjá Írum hefur hagvöxtur verið talsvert meiri en á Íslandi sl. 10 ár og kaupmáttaraukning almennings að minnsta kosti jafn mikil og hér. Skattbyrði þar í landi hefði átt að aukast með þessum kauphækkunum, jafnvel meira en hér á landi, ef boðskapurinn væri réttur. En því er öfugt farið.

Írar tóku um 10% af landsframleiðslu í tekjuskatta árið 1995, eða sama og Íslendingar gerðu þá. Árið 2004 hafði tekjuskattheimta Íra lækkað í rúm 8% af landsframleiðslu, en á Íslandi hafði þessi sama skattheimta hækkað í tæp 15%. Skattbyrði fjölskyldna á Írlandi hafði lækkað en á Íslandi hafði hún hækkað, meira en í nokkru öðru OECD-ríki.

Þarna liggur munurinn. Írskar fjölskyldur fengu raunlækkun tekjuskatta en á Íslandi var einungis boðið upp á sýndarlækkanir, sem reyndust svo vera raunhækkanir skatta fyrir 90% fjölskyldna. Mest hækkaði hjá lágtekjufólki. Þess vegna er íslenskur almenningur ofskattaður í dag.

Íslensk fyrirtæki og hátekjufólk hafa hins vegar fengið miklar raunlækkanir skatta.

Höfundur er prófessor.