Getur skipt upp fyrirtækjum

Nýtt Samkeppniseftirlit fær skýra lagaheimild til að skipta upp fyrirtækjum sem hafa markaðsráðandi stöðu verði nýtt frumvarp viðskiptaráðherra að lögum. Þrjú frumvörp um breytingar á samkeppnislögum hafa verið til umræðu í þingflokkum stjórnarflokkanna frá því í nóvember. Í frumvörpunum felast fyrst og fremst skipulagsbreytingar en eina stóra efnislega breytingin á heimildum samkeppnisyfirvalda er heimild til að skipta upp fyrirtækjum sem hafa markaðsráðandi stöðu. Sú heimild var fyrir hendi í mjög óljósri mynd í 17. grein núgildandi laga sem er þó miklu rýmri en sú heimild sem er í samkeppnislögum annarra norrænna ríkja. Með nýjum lögum verður þessi heimild bæði rýmkuð og skýrð. Valgerður Sverrisdóttir viðskiptaráðherra sagði á fundi með stórkaupmönnum í gær að svo afdrifaríku ákvæði yrði fyrst og fremst beitt í undantekningartilfellum. Viðskiptaráðherra skipaði nefnd til að skoða breytingar á samkeppnislögum eftir að þáverandi forsætisráðherra hafði óskað eftir nefnd um hringamyndun. Nefndin lauk störfum í ágúst en samkvæmt heimildum Stöðvar 2 gerði Samkeppnisstofnun alvarlegar athugasemdir í haust við að ekki hefði verið leitað til neinna fagmanna sem hefðu starfað að málaflokknum áður en nefndin skilaði af sér. Nefnd voru fjölmörg dæmi um að forsendur nefndarinnar um núverandi stöðu stæðust ekki skoðun. Tvær nýjar stofnanir, Samkeppniseftirlitið og Neytendastofa, verða til á grunni Samkeppnisstofnunar og Löggildingarstofu verði frumvörpin að lögum. Á Neytendastofu verður sjálfstætt embætti umboðsmanns neytenda. Yfir Samkeppniseftirlitinu verður þriggja manna stjórn sem ráðherra skipar. Sú stjórn skipar forstjóra stofnunarinnar og ákveður í meginatriðum hvaða stóru mál eftirlitið tekur til meðferðar. Það er nýbreytni frá því sem verið hefur því Samkeppnisstofnun gat rannsakað mál að eigin frumkvæði þótt í einhverjum tilfellum kæmu um það tilmæli frá samkeppnisráði. Þannig hefur fréttastofa Stöðvar 2 heimildir fyrir því að það hafi verið Georg Ólafsson, forstjóri Samkeppnisstofnunar, sem ákvað að rannsaka olíumálið. Samkvæmt heimildum fréttastofu voru breytingarnar kynntar forsvarsmönnum Samkeppnisstofnunar sem pólitísk ákvörðun. Þetta hefði verið eina leiðin til að fá Sjálfstæðismenn til að fallast á frekari fjárveitingar til málaflokksins en þær munu aukast um tugi milljóna á ári. Ekki hefur verið rætt við starfsfólk Samkeppnisstofnunar um áframhaldandi störf á nýrri stofnun.