Stórhert eftirlit með örorkusvikum

Tryggingastofnun ríkisins er nú að herða mjög eftirlit sitt, meðal annars með því hvort fólk á örorkubótum fer í kringum þær reglur sem þarf að uppfylla til að fá slíkar bætur greiddar, að sögn Sigurðar Thorlacius tryggingayfirlæknis. Eins og fram kemur í nýrri skýrslu Tryggva Þórs Herbertssonar hefur öryrkjum fjölgað mjög mikið og útgjöld hins opinbera hafi aukist úr 3,8 milljörðum króna í 12,7 milljarða á 13 árum. Á sama tíma hafi bótaþegum fjölgað um 82 prósent. Fréttablaðið hefur staðfestar heimildir fyrir því að fólk á örorkubótum taki að sér að vinna "svart", það er að tekjurnar séu ekki gefnar upp til skatts. Barnapössun í heimahúsum og hreingerningar eru meðal þeirra starfa sem þessir einstaklingar sækja í. Væru tekjurnar gefnar upp til skatts myndi það skerða örorkulífeyrinn. "Það er ekki bara svarta vinnan sem rætt er um að eigi sér stað hjá einstaklingum á örorkubótum," sagði Sigurður. "Það eru margir að segja okkur ósatt. Þar er um að ræða einstaklinga sem eru með börn en þykjast ekki vera í sambúð. Það þýðir að þeir fá miklu hærri bætur hjá okkur. Það hefur aftur í för með sér að þeir fjölmörgu sem eru í sárri neyð og algerlega upp á bæturnar komnir, líða fyrir hina sem eru að ljúga að okkur um sínar aðstæður. Nú verður kannski gripið til þess að lækka barnalífeyrinn og það bitnar illilega á þeim sem fá hann á réttum forsendum." Spurður um hvort sá örorkumatsstaðall sem tekinn var upp 1999 hefði gefist vel hvað varðaði að sía þá úr sem sannarlega þyrftu á örorkubótum að halda sagði Sigurður það ljóst, að hluti af vandamálinu væri krafa vinnumarkaðarins um aukna arðsemi. Þeir sem hefðu skerta færni gæfust ef til vill upp eða væru látnir fara. Íslensk rannsókn hefði leitt í ljós að mjög sterk tölfræðileg tengsl væru á milli atvinnuleysis og nýgengis örorku. Staðallinn ætti að greina á milli atvinnulausra og öryrkja, en geri það hugsanlega ekki eins og til væri ætlast. Til greina kæmi að herða hann eða athuga einnig félagslegar og fjárhagslegar aðstæður umsækjenda um örorku, en það væri heilbrigðisráðherra að ákveða það.