Þéttbýlust þá en strjálbýlust nú

Höfuðborgarsvæðið  hefur  nú  náð  þeim  krítíska  punkti  að samgöngukerfi þess, byggt á einkabílum og stofnbrautum, er komið að ákveðnum þolmörkum. Þetta segir Ásgeir Jónsson lektor í hagfræði. Mikið hefur breyst frá árinu 1930 þegar Reykjavík var ein þéttbýlasta borg Norðurlanda.

Ásgeir  segir í nýrri grein í Vísbendingu að erfitt hafi verið að greina heildarhugsun í skipulagsmálum Reykjavíkur og vöxtur höfuðborgarsvæðisins hafi að miklu ráðist af samöngukerfum sem hafi verið við lýði.

Allir í göngufæri við miðbæinn

Grundvallarbreytingar hafa orðið í samsetningu byggðar í Reykjavík frá árinu 1930. Í grein Ásgeirs kemur fram að það ár hafi allir íbúar Reykjavíkur, 28 þúsund talsins, verið göngufæri  við  miðbæinn  enda  aðeins  um  einn  til  tveir  kílómetrar  frá  miðju  byggðarinnar  til  jaðars hennar á þeim tíma.

Ásgeir segir að þróun byggðar hafi breyst hratt eftir að strætisvagnaferðir hófust árið 1931. Borgin hafi síðan haldið áfram að breiða úr sér eftir að bílar urðu að almenningseign eftir 1960 og Reykjavík fór úr því að vera þröngbýlasta borg Norðurlanda í að verða sú dreifbýlasta.

Samgöngukerfi borgarinnar á þolmörkum

Ásgeir segir að höfuðborgarsvæðið hafi nú náð þeim krítíska punkti að samgöngukerfi þess, byggt á einkabílum og stofnbrautum sé komið að á ákveðnum þolmörkum. Ásgeir segir að sterkir hagrænir hvatar hafi skapast á síðustu árum til þess að þétta byggð með hækkandi eldsneytisverði og vaxandi umferðarálagi.

Ásgeir segir í samtali við fréttastofu Stöðvar 2 og Vísis að staðan sem nú sé uppi kalli á breytingar. „Þetta kallar bæði á þéttingu byggðar til að nýta betur landið á höfuðborgarsvæðinu. Reykjavík tekur álíka að flatarmáli og Amsterdam. Einnig verðum við að huga að samgönguæðum. Þessum stóru stofnbrautum, þær þarf að bæta, Sundabraut kemur upp í hugann.“

Ferðatími vaxið mikið

Ásgeir nefnir að ferðatími innan höfuðborgarsvæðisins hafi vaxið mikið á síðustu 20 árum. Mun lengri tíma taki að ferðast milli hverfa nú en áður og ferðakostnaður þar með aukist all verulega. Þá hefur fasteignaverð miðsvæðis hækkað mun meira en í hverfum utar í byggðinni.

Ásgeir segir að borgarstjórn Reykjavíkur hafi tekið mikilvæg skref í þátt að þéttingu byggðar eins og með að loka sárum miðsvæðis í borginni í nýju aðalskipulagi Reykjavíkur en gera verði meira.

„Það er tvennt sem þarf að gera. Í fyrsta lagi þarf að eyða flöskuhálsum fyrir umferð, þannig að hún geti runnið í gegn. Og einnig efla annars konar samgöngur en einkabíla,“ segir Ásgeir.