Börn fái að bæta fyrir brot sem þau fremja

Lögreglan kemur að tuttugu til fjörutíu sáttamiðlunum vegna brota ungmenna á hverju ári.

„Það er nauðsynlegt að efla sáttamiðlun sem úrræði fyrir börn sem brjóta af sér,“ segir Margrét María Sigurðardóttir, umboðsmaður barna.

Sjá einnig:Tæplega 500 börn fengu kæru á síðasta ári

Sáttamiðlun byggir á hugmyndafræði uppbyggilegrar réttvísi en tilgangur hennar er að ná sáttum milli þess sem brýtur af sér og brotaþola og hafa uppbyggileg og jákvæð áhrif á báða aðila.

Tæplega 500 börn átján ára og yngri voru kærð fyrir brot á hegningarlögum á síðasta ári. 307 strákar og 187 stelpur. Langflest ungmennin eru gripin fyrir þjófnað, þá innbrot og ofbeldi og kynferðisbrot. Frá þessu var greint í Fréttablaðinu í gær. Af þessum börnum eru 169 fjórtán ára og yngri og því ósakhæf. Ellefu börn fengu skilorðsbundinn dóm á síðasta ári.

Margrét segir það mikilvægt að ungmennum sé gerð grein fyrir afleiðingum brota sinna og þau fái tækifæri til að bæta fyrir brot sín. „Segjum að barn sé gripið fyrir þjófnað, þá ætti að gefa því tækifæri til að skila varningnum, hitta þolandann og jafnvel gera fyrir hann einhver viðvik til þess að bæta fyrir brotið,“ segir Margrét.

Halldór Hauksson, sviðsstjóri meðferðar- og fóstursviðs hjá Barnaverndarstofu, minnir á að börn sem glíma við hegðunar- og afbrotavanda eigi oft langa sögu um erfiðleika. Það sé mikilvægt að bregðast strax við vandanum áður en hann verður of alvarlegur, oft þurfi að fylgja aðstoðinni eftir til lengri tíma. Sáttameðferð sé gagnleg og við meðferðarúrræði á vegum Barnaverndarstofu hafi verið notaðar aðferðir sáttameðferðar að svo miklu leyti sem það hefur verið unnt.

„Í mörgum slíkum málum hefur náðst góður árangur, ekki síst við smærri mál þar sem ekki hefur komið til ákæru og í málum ósakhæfra barna. En þar sem sáttameðferð hefur ekki verið innleidd í réttarvörslukerfinu þá takmarkar það auðvitað mjög helstu möguleika sáttameðferðar.

Sáttameðferð getur leitt til betri árangurs en ákæra, því sektir eða aðrar refsingar reynast í mörgum tilvikum algjörlega merkingarlausar í hugum ungmenna sem eiga í vanda eða í versta falli auka á andstöðu þeirra gagnvart fullorðnum og yfirvaldi,“ segir Halldór.

Hann bendir á að sáttameðferð geti líka verið mikilvægur hluti af annarri meðferð unglinga í vanda. „Og aukið líkur á því að unglingur gangist við brotinu, læri að taka ábyrgð á gjörðum sínum og bæta fyrir þær með einhverjum hætti og í góðri samvinnu gagnvart þeim sem varð fyrir tjóninu,“ segir hann.

Nú er í undirbúningi ný meðferðarstofnun á höfuðborgarsvæðinu þar sem einnig verður hægt að afplána fangelsisdóma í meðferð eins og hægt hefur verið um árabil á öðrum meðferðarheimilum Barnaverndarstofu. „Aðaláherslan í meðferðinni þarf að vera á þá áhættuþætti í lífi einstaklingsins sem leiddu til þeirrar hegðunar sem olli þeim sjálfum eða öðrum skaða og reyndist eftir atvikum saknæm,“ segir Halldór.



Fréttin birtist upphaflega í Fréttablaðinu.