Karlmennskan fest á filmu

Sæbjörg Freyja Gísladóttir, meistaranemi í þjóðfræði, eyddi síðasta sumri í að grandskoða líkamsstöðu karla yfir heillar aldar tímabil. „Mig langaði til að skoða karlmennskuna út frá því hvernig menn stilltu sér upp fyrir framan myndavélarnar frá þarsíðustu aldamótum.“ Sæbjörg fór yfir myndir frá Skjalasafni Austfirðinga og Skjalasafninu á Ísafirði og bar saman við myndir sem hún tók sjálf það sumarið af samtímamönnum.

Niðurstöðurnar voru gríðarlega skemmtilegar. „Í byrjun tuttugustu aldar voru karlarnir teinréttir, beinir í baki, jafnvel með brjóstkassann þaninn og svolítið útskeifir,“ segir Sæbjörg og bendir á að á þetta tímabil hafi stundum verið merkt hinni nýju gullöld Íslendinga og það sjáist bersýnilega í uppstillingunum.

Þegar leið á öldina og amerískir hermenn komu til landsins urðu miklar breytingar á menningu Íslendinga. Sæbjörg segir þá breytingu sjást vel í uppstillingum. „Kaninn hafði þau áhrif að það hætti að vera töff að vera beinn. Menn hölluðu sér og voru svolítið eins og James Dean. Baddi í Djöflaeyjunni nær þessu afar vel,“ segir hún og hlær.

Hún skoðaði svo karlmenn í dag, sem eru öllu myndavélarvanari en kynbræður þeirra fyrr á árum. „Mér fannst samtímamaðurinn misjafn eftir stað og stund. Algengast var að þeir hefðu hendur í vösum og væru hoknir. Horfðu kannski til hliðar á meðan smellt var af,“ útskýrir Sæbjörg.

Sæbjörg segir nokkuð hafa borið á að menn færu úr peysunum og spenntu vöðvana, og gerðu sig mikla.  Sé kannski um ágætis þjóðarspegil að ræða en dæmi auðvitað hver fyrir sig.