Fjársvelti Hafró gæti reynst dýrt

Niðurskurður á fjárframlögum til Hafrannsóknastofnunar getur haft þau áhrif að aflaráðgjöf stofnunarinnar í einstökum tegundum getur orðið undir því sem viðkomandi stofn þolir. Því geta nokkrir tugir milljóna sem sparaðir eru af ríkinu í rannsóknafé orðið útgerðinni og samfélaginu dýrar.

Staða stofnunarinnar er alvarleg vegna tekjusamdráttar og útlit er fyrir að ekki verði mögulegt að sinna grunnrannsóknum, en á þeim byggir aflaráðgjöf á hverjum tíma.

„Okkur finnst mjög þrengt að fjármögnun rannsókna núna, og í raun eru slæmar horfur í allri okkar starfsemi. Við teljum þetta alnauðsynleg verkefni sem við erum að sinna en samdráttur í fjárveitingum og sértekjum er farinn að hafa áhrif á okkar kjarnastarfsemi, sem snýr að grundvallarúttektum og því að tryggja sjálfbærni veiða,“ segir Jóhann Sigurjónsson, forstjóri Hafrannsóknastofnunar.

Jóhann tekur dæmi. „Við erum komin í krappan dans með vöktunarrannsóknir; eftirliti með því að stofnar séu nýttir með sjálfbærum hætti. Eftir því sem meira er gengið á slíkar rannsóknir verður óvissan í okkar mælingum meiri. Það getur hreinlega komið niður á aflaráðgjöf í einstökum tegundum, því eftir því sem við vitum minna þeim mun varfærnari þarf ráðgjöfin að vera,“ segir Jóhann og útskýrir að ef ætlunin er að fullnýta fiskistofn þá þurfa mjög nákvæmar upplýsingar að liggja fyrir, ef ekki á illa að fara.

„Þetta er grundvallaratriði og byggir á nútíma sjálfbærnisviðmiðum og okkar skyldum í því ljósi. Á alþjóða vettvangi er skýr krafa um sjálfbærar veiðar, að áhættan sé ekki óþarflega mikil við nýtingu þessara stofna. Vottun um sjálfbærar fiskveiðar leikur sífellt stærra hlutverk og því getur þetta jafnframt komið niður á markaðssetningu afurðanna til viðbótar við minni veiðar en mögulegar væru ef rannsóknum yrði sinnt vel.“

Hafrannsóknastofnun fær um 1,4 milljarða króna á fjárlögum fyrir árið 2014, en sértekjur eru áætlaðar 1,1 milljarður. Tekjur Hafrannsóknastofnunar dragast því saman um hátt í 300 milljónir króna frá árinu 2012 eða yfir 10%.

Eins og komið hefur fram verður rannsóknaskipinu Bjarna Sæmundssyni lagt um mitt árið. Úthald rannsóknaskipanna tveggja eru stærsti útgjaldaliður Hafrannsóknastofnunar og erfitt að draga verulega úr kostnaði í rekstri án þess að leggja öðru skipanna hluta úr ári. Vonir standa til að Bjarni geti farið aftur af stað eftir áramótin, en það er alls óvíst segir Jóhann og háð fjárlögum næsta árs. Eins og staðan er núna verður úthaldsdögum skipanna tveggja fækkað á þessu ári úr 340 í um 200. “Það er brýnt að tryggja betur rekstrargrunn rannsóknanna, ekki aðeins í ár eða á næsta ári, heldur til lengri framtíðar”, segir Jóhann.