Engar kröfur um hæfni bankaráðsmanna Seðlabankans

Eðlilegt væri að gera sömu kröfur til þeirra sem Alþingi skipar í bankaráð Seðlabanka Íslands og stjórnarmanna í fjármálafyrirtækjum að mati sérfræðings í stjórnsýslu.

Lögfestar hafa verið kröfur um hæfi stjórnenda og stjórnarmanna fjármálafyrirtækja, og hefur Fjármálaeftirlitið eftirlit með að þær kröfur séu uppfylltar. Meðal annars er krafist háskólamenntunar sem nýtist í starfi, starfsreynslu og þekkingu á starfsemi fyrirtækisins.

Engar slíkar kröfur eru gerðar til þeirra sem Alþingi skipar í bankaráð Seðlabankans. Þess er einungis krafist að þeir starfi ekki fyrir fjármálastofnanir sem eigi viðskipti við Seðlabankann.

„Það er að sjálfsögðu fullkomlega eðlilegt að þeir sem sitja í bankaráði Seðlabankans uppfylli sömu kröfur og gerðar eru til þeirra sem sitja í stjórnum fjármálafyrirtækja, opinberra fjármálafyrirtækja og Fjármálaeftirlitsins,“ segir Ómar Hlynur Kristmundsson, prófessor við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands og sérfræðingur í opinberri stjórnsýslu.

Hann segir hugsanlega skýringu á því hvers vegna slíkar kröfur eru ekki gerðar þá að lög um Seðlabankann eru frá árinu 2001. Kröfur um hæfi stjórnenda og stjórnarmanna fjármálafyrirtækja voru lögfestar á síðasta kjörtímabili.

Ómar segir eðlilegt að setja slíkar kröfur um bankaráðsmenn þegar lög um Seðlabankann verða endurskoðuð. Þangað til reyni þingmenn væntanlega að nota reglur um fjármálafyrirtæki sem viðmið þegar þeir velja fulltrúa í bankaráðið.

Til bóta að setja reglur

Málefni Seðlabankans heyra undir efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis. Frosti Sigurjónsson, þingmaður Framsóknarflokksins og formaður nefndarinnar, segir að þær kröfur sem ákveðið hafi verið að gera stjórnenda og stjórnarmanna fjármálafyrirtækja hafi verið framför, og það sé réttmætt að velta upp þeirri spurningu hvort gera ætti sömu kröfur til bankaráðsmanna Seðlabankans.



„Það gæti verið til bóta, þó ég efist ekki um að það fólk sem þar situr sé hæft,“ segir Frosti.

Nýtt bankaráð var skipað í lok síðustu viku. Af sjö aðalmönnum í ráðinu eru sex með háskólapróf í hagfræði, lögfræði og viðskiptafræði, þó ómögulegt sé að segja til um hvort það eitt dugi til þess að viðkomandi myndu standast kröfur Fjármálaeftirlitsins til setu í stjórnum fjármálafyrirtækja.

Pólitískt hlutverk bankaráðs

Björn Valur Gíslason, fyrrverandi þingmaður Vinstri grænna, sker sig nokkuð úr þeim hópi, en hann er með skipstjórnarpróf og kennsluréttindi. Hann sker sig þó ekki sérstaklega úr hópi fjölmargra forvera hans í ráðinu, en allir flokkar hafa á undanförnum árum komið fólki í ráðið sem ekki myndi uppfylla kröfur sem gerðar eru til stjórnarmanna fjármálafyrirtækja í dag.



„Það eru ekki gerðar aðrar kröfur en að þeir séu taldir hæfir af þeim sem skipa í ráðið og njóta trausts þeirra. Þetta er pólitískt skipað ráð og hefur þar af leiðandi pólitískt hlutverk líka,“ segir Björn Valur.

Hann segist treysta sér til setu í ráðinu. „Ég vona að ég standi undir þessu trausti. Það á eftir að koma í ljós. Ef ekki hlýt ég að víkja fyrir einhverjum öðrum.“

Björn Valur var fulltrúi Vinstri grænna í fjárlaganefnd Alþingis í fjögur ár, sem hann segir hafa verið mikla eldskýrn. „Það var mitt mat og þeirra sem skipuðu mig að ég hefði nægilega burði til að sitja í bankaráði Seðlabankans.“

Spurður hvort honum þætti eðlilegt að auka kröfur til bankaráðsmanna segir Björn Valur að vissulega mætti hugsa sér að gera ákveðnar kröfur til bankaráðsmanna.

„Hinn endinn á þessu máli er að ég er ekkert sérstaklega hrifinn af því að sérfræðingavæða þjóðina,“ segir Björn Valur. „Þetta snýst líka um pólitíska stjórnun og það verður ekki allt gert af sérfræðingum.“