Aðeins 5 af 56 verslunum merkja allar efnavörur rétt

Fimm verslanir af 56 höfðu allar efnavörur rétt merktar þegar Umhverfisstofnun og heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga gerðu könnun á merkingum efnavara í matvöruverslunum og stórmörkuðum frá nóvember 2011 til júní 2012. Alls reyndust 355 af 3.915 þeirra efnavara sem skoðaðar voru vanmerktar. 91 prósent varanna var því rétt merkt á íslensku.

Haukur Magnússon, sérfræðingur hjá Umhverfisstofnun, segir að upplýsingunum sé hins vegar ekki alltaf komið almennilega til skila og það sé ákveðið vandamál.

„Þótt merkingarnar séu réttar er ekki alltaf vandað til verka. Aðrar upplýsingar á umbúðunum sem neytandinn þarf á að halda lenda þá undir merkingunni, eins og til dæmis notkunarleiðbeiningar. Það skiptir máli fyrir neytandann að allar upplýsingar séu réttar og þeim komið almennilega til skila en ekki límdar með tilviljanakenndum hætti á umbúðir.“

Nokkrar þeirra verslana sem verst komu út eiga það sameiginlegt að leggja megináherslu á innfluttar vörur. Flestar vanmerktar vörur og jafnframt hæsta hlutfall vanmerktra vara var að finna hjá Europris í Kópavogi eða 59 prósent. Á eftir komu Samkaup og 11-11 með 29 prósent.

Verslanir Bónuss komu almennt best út úr könnuninni en hæsta hlutfall vanmerktra vara þar var 8 prósent. Af þeim átta verslunum keðjunnar sem kannaðar voru var enga vanmerkta vöru að finna í þremur. Krónan og Víðir komu einnig vel út úr könnuninni. Hjá Víði var hlutfallið 6 prósent en 4 prósent hjá Krónunni.

Í skýrslu Umhverfisstofnunar um könnunina er tekið fram að hún hafi beinst að einstökum verslunum en ekki innflytjendunum sem bera ábyrgð á að vörur fari með réttum merkingum í verslanirnar. Af niðurstöðunum hafi þó mátt greina að umsvifamestu innflytjendurnir, sem dreifa vörum í margar verslanir, komu yfirleitt vel út. Innlendar vörur komu líka vel út þótt stundum hafi einhverju verið ábótavant. Til dæmis hafi vantað áþreifanlega viðvörun og öryggislok.

Haukur segir menn í raun ekki hafa vitað við hverju þeir ættu að búast. „Það eru rúm 10 ár síðan svipuð könnun var gerð í matvöruverslunum og stórmörkuðum en við höfum reglulega fengið niðurstöður úr eftirliti heilbrigðisfulltrúa.“ 

Mörg þeirra brota sem koma í ljós við eftirlit eru ítrekuð. Á sumum stöðum virðist vanta að komið sé á skýru verklagi um að tryggja að merkingar verði réttar þar sem sömu atriðin eru jafnan í ólagi. Oft eru það sömu vörurnar sem eru alltaf vanmerktar þrátt fyrir ítrekuð tilmæli, að því er segir í skýrslunni.