Forsetinn margsaga um Evrópusambandið

Ólafur Ragnar Grímsson forseti Íslands sagðist í gær, í viðtali við Ríkissjónvarpið, aldrei hafa sagt að Evrópusambandið vildi ekki taka við Íslandi. Það hafi hann aldrei sagt.

Margir hafa hnotið um þessi ummæli forsetans og rifjað upp orð Ólafs Ragnars í síðustu þingsetningarræðu:

"Þessi atburðarás og reyndar líka viðræður mínar við fjölmarga evrópska áhrifamenn hafa sannfært mig um að þrátt fyrir vinsamlegar yfirlýsingar sé í raun ekki ríkur áhugi hjá Evrópusambandinu á því að ljúka á næstu árum viðræðum við okkur. [...] Því er í senn ábyrgt og nauðsynlegt að deila þeirri sýn með þingi og þjóð að litlu kann að skipta hvort Ísland kýs að halda viðræðum áfram; mótaðilann virðist í reynd skorta getu eða vilja til að ljúka þeim á næstu árum."

Spuni orðinn viðtekinn

Gunnar Helgi Kristinsson, prófessor í stjórnmálafræði, telur einsýnt að þarna megi greina mótsögn í máli forsetans.

"Jú, ég held að það sé alveg ljóst að forsetinn er að einhverju leyti að draga til baka, sennilega er hann að neita því að hafa sagt eitthvað sem mér sýnist augljóst að hann hafi sagt."

Aðspurður hvort ekki sé erfitt fyrir fræðimenn, stjórnmálafræðinga og sagnfræðinga, að vinna með það þegar stjórnmálamenn og valdhafar, eru svo augljóslega  illa samkvæmir sjálfum sér, segir Gunnar Helgi: "Þetta er fyrirbæri sem hefur vaxandi útbreiðslu í stjórnmálum í okkar heimshluta, gjarnan kallað spuni; menn reyna að tala sig út úr einhverjum vandræðum sem þeir eru komnir í. Ég held, í stjórnmálum eru menn í vaxandi mæli að læra á hvernig bregðast skal við þessu, bæði fræðimenn og auðvitað fréttamenn. En, það er eins og margir stjórnmálamenn gleymi því að auðveldara er en áður að var að hafa uppá því sem menn sögðu. Til dæmis einfaldlega með nokkurra mínútna leit á netinu getur skilað tiltölulega skýrum niðurstöðum hvað þetta varðar."

Endurritun sögunnar

Þannig virðist sem fræðimenn séu farnir að líta á þessa ósamkvæmi sem sjálfstætt viðfangsefni. Guðni Th. Jóhannesson skrifaði grein sem birtist nýlega þar sem hann fjallar um þá viðleitni valdhafa að endurskrifa söguna. Jafnvel nútímasögu ef svo ber undir. Þar segir: "Þá má meðal annars nefna brenglaða söguskoðun og blint sjálfshól. Svokallað efnahagsundur á Íslandi var rakið til meintra yfirburða Íslendinga í alþjóðaviðskiptum sem áttu síðan að eiga rætur sínar í arfleifð frjálsra víkinga, landkönnuða og skálda. Fátt var fjær sanni og dramb er falli næst. Sagan sýnir það."