Fréttaskýring: Örvæntingarfull barátta í Japan

Erfiðlega hefur gengið að kæla niður kjarnaofna kjarnorkuversins í Fukushima. Stefnt var á að tengja bráðabirgðarafmagnsleiðslu við verið í gær til að koma kælikerfum í gang á ný. Geislavirkni hækkaði eftir að vatni var sprautað með háþrýstislöngum á einn ofninn.

Kjarnorkumálastofnun Sameinuðu þjóðanna segir ástandið í kjarnorkuverinu mjög alvarlegt, en þó ekki óviðráðanlegt. Kælikerfi versins hefur verið í ólagi allar götur síðan jarðskjálftinn mikli reið þar yfir á föstudag með flóðbylgju í kjölfarið.

Unnið var að því að koma rafmagni aftur á með bráðabirgðalínu til að koma kælikerfunum í gang á ný. Tilraunir til að dæla sjó á ofnkjarnana hafa gengið brösuglega, með þeim afleiðingum að geislamengun hefur aukist.

Japönsk stjórnvöld hafa verið gagnrýnd fyrir að upplýsingaflæði frá þeim um ástandið hefur verið takmarkað. Yukia Amano, framkvæmdastjóri stofnunarinnar, hélt til Japans í gær til að kynna sér ástandið af eigin raun og bæta upplýsingaflæðið.

Úrelt öryggiskerfi

Fyrir hálfu öðru ári gagnrýndu bandarískir stjórnarerindrekar japanska embættismenn fyrir andvaraleysi í kjarnorkuöryggi. Þetta kemur fram í skeytum frá sendiráði Bandaríkjanna í Austurríki, sem birt hafa verið á vefsíðunni Wikileaks.

Í skjölunum kemur fram að Kjarnorkumálastofnun Sameinuðu þjóðanna hafi einnig gagnrýnt Japana, og sagt öryggiskerfi í japönskum kjarnorkuverum vera orðin úrelt.

Starfsfólk, sem unnið hefur í verinu síðustu daga, hefur orðið fyrir bæði meiðslum og geislamengun. Tveggja starfsmanna var saknað í gær, einn hefur fótbrotnað og tveir veiktust skyndilega.

Starfsfólkinu hefur verið fjölgað úr 70 í 180 svo hægt sé að skipta örar um vaktir, því fólk má ekki vera of lengi á svæðinu til að verða ekki fyrir of mikilli geislamengun. Japanar hafa margir hverjir farið fögrum orðum um hugrekki starfsmannanna, en aðrir hafa hneykslast á því að fólk sé látið stofna heilsu sinni og lífi í voða með því að senda það til starfa á svæðinu.

Hættu hefur verið lýst yfir á stóru svæði í kringum verið. Enginn, nema starfsfólkið, má koma inn á hringlaga svæði í 20 kílómetra radíus frá verinu og mannaferðir eru bannaðar utandyra í tuttugu kílómetra breiðum hring þar fyrir utan.

Illviðráðanlegt

Alls eru sex kjarnaofnar í verinu. Þrír þeirra, númer eitt til þrjú, voru í notkun þegar jarðskjálftinn reið yfir og hafa alvarlegar skemmdir orðið á þeim öllum.

Sprenging varð í kjarnaofni 1 á laugardag og einhver bráðnun varð í kjarna ofnsins, en svo virðist sem tekist hafi að ná tökum á ástandinu þar.

Á mánudag varð sprenging í ofni 3, að því er virðist með þeim afleiðingum að hlífðarbygging utan um ofninn skemmdist og geislavirk efni sluppu út í andrúmsloftið. Talið er að enn sé geislamengun frá honum.