Fréttaskýringar óskast

Brynhildur Pétursdóttir skrifar um fjölmiðla.

Ég hef oft furðað mig á hversu lítil áhersla er lögð á gerð fréttaskýringaþátta hjá ríkissjónvarpinu. Ýmis mikilvæg málefni eru gjarnan afgreidd þannig að viðmælendur, yfirleitt á öndverðum meiði, eru kallaðir í myndver þar sem þeir láta móðan mása. Þetta er einföld og ódýr aðferð en á ekkert skylt við fréttaskýringar. Áhorfandinn er engu nær og hefur ekki hugmynd um hvað er satt og hvað er logið.

Mér finnst með ólíkindum að ekki hafi verið gerður þáttur um Icesave-málið þar sem öllum þekktum staðreyndum er komið á framfæri. Þótt eflaust sé margt óljóst í þessu flókna máli hlýtur að vera hægt að taka saman helstu staðreyndir og útskýra þær fyrir þjóðinni. Að sýningu lokinni er hægt að hleypa álitsgjöfum í myndver þar sem þeir fjalla þá um málið út frá þeim upplýsingum sem þegar hafa komið fram. Slíkt kemur í veg fyrir að fólk haldi uppi rangfærslum vegna þess að það þjónar þeirra hagsmunum eða það einfaldlega veit ekki betur.

Ég beini spjótum mínum sérstaklega að ríkissjónvarpinu vegna þess að sjónvarpið er öflugasti miðillinn og einn góður fréttaskýringaþáttur getur haft meiri áhrif en tugir blaðagreina og útvarpsviðtala. Þá finnst mér RÚV hafa þeirri skyldu að gegna að leggja sitt af mörkum til að lyfta umræðunni á hærra plan.

Það getur ekki verið hlutverk álitsgjafa eða stjórnmálamanna að útskýra mikilvæg mál fyrir þjóðinni. Það er hlutverk fréttamanna að grafast fyrir um staðreyndir, skoða mál frá öllum hliðum og matreiða niðurstöðuna fyrir áhorfendur á skiljanlegan hátt og ég efast ekki um að starfsfólk ríkissjónvarpsins getur unnið vandaða þætti rétt eins og kollegar þeirra á Norðurlöndunum. Ég er sannfærð um að vandaðar fréttaskýringar eru forsenda fyrir málefnalegri umræðu og vona að aðrir eigendur RÚV séu mér sammála.

Höfundur er áhugamanneskja um þjóðfélagsumræðu.