Hafna sérstöðu og græða á því

Álverið í Straumsvík hefur verið losað undan öllum undanþágum um skatta, gjöld og tolla sem fyrirtækið fékk þegar álverið var reist fyrir 40 árum. Þetta fól í sér miklar ívilnanir í gegnum tíðina. Svo miklar breytingar hafa aftur á móti orðið á almennu skattaumhverfi fyrirtækja að álverið sparar sér hálfan milljarð á ári með því að vera skattlagt eins og hvert annað fyrirtæki.

Gengið var frá samningum við Sviss aluminium Ltd á vordögum 1966 eða fyrir rúmum 40 árum og grunnur lagður að álbræslunni í Straumsvík með tilheyrandi virkjunarframkvæmdum.

Morgunblaðið gaf út sérstakt aukablað til að kynna öll efnisatriði samninganna, ekki þó um orkuverðið. Dótturfyrirtæki álrisans, Íslenska álfélagið, fékk sérsamning um skatta, gjöld og tolla. Í stað þessara gjalda borgaði framleiðandinn gjald á hvert framleitt tonn. Í upphafi var framleiðslugjaldið miðað við að skila álíka og þágildandi skattalög en fyrirtækið naut verðhækkana á áli á heimsmarkaði.

En það var ákvæði í samningnum að hægt yrði að segja þessum sérákvæðum upp og það hefur Alcan nú gert. Eftir langa samninga losnar álverið undan sérsamningum sem áður fólu í sér ívilnanir en leiðir í dag til útgjaldaauka.

Það er tákn um breytingar á skattalegu umhverfi fyrirtækja á Íslandi að álverið í Straumsvík hagnast um stórar fjárhæðir á ári hverju með því að vera nú skattlagt eins og hvert annað fyrirtæki.

Fyrir helgi var lagt fram á þingi breyttur samningur við Alcan og er hann afturvirkur til 2005. Í mati Fjármálaráðuneytisins á áhrifum breytinganna kemur fram að afkoma ríkissjóðs árið 2005 rýrni um 520 milljónir króna vegna breytinganna.

Greiðslur til Hafnarfjarðar hækka að vísu um 90 milljónir. Með því að losna undan sérmeðferð græðir Alcan 430 milljónir vegna ársins 2005. Ekki liggur fyrir hvað fyrirtækið sparar fyrir árið 2006 en það er tæpast minna en árið 2005. Það gæti því falist milljarðahagnaður fyrir Alcan í því að njóta þess jákvæða skattaumhverfis sem íslenskum fyrirtækjum er búið.