Séra Ólafur leystur frá störfum og biskup harmar „eldraun“ kvennanna

Biskup Íslands hefur átt fund með fimm konum sem stigu fram og lýstu kynferðislegu áreiti, siðferðisbrotum og óásættanlegri hegðun séra Ólafs Jóhannssonar, fyrrverandi sóknarpresti í Grensáskirkju. Í yfirlýsingu frá biskupi segir að málinu sé lokið og að Ólafur hafi verið leystur frá embætti sem sóknarprestur Þjóðkirkjunnar með sameiningu tveggja prestakalla.

Sjá einnig: Segir séra Ólaf loksins að finna fyrir afleiðingum gjörða sinna



Í yfirlýsingu harma biskup Íslands og vígslubiskupar í Skálholti og á Hólum að „brot af hálfu sóknarprestsins sr. Ólafs Jóhannssonar hafi átt sér stað og þykir mjög sárt að konurnar hafi þurft að líða fyrir siðferðisbrot af hans hálfu um árabil.“

Þá sé óásættanlegt að presturinn hafi brotið siðferðilega á konunum meðan hann var þjónandi prestur í Þjóðkirkjunni og í samskiptum við þær.

„Það er einnig sárt að þolendum hefur þótt skorta á að hlustað hafi verið á þær eða ekki fylgst með líðan þeirra af hálfu yfirstjórnar kirkjunnar á þeirri leið sem þær þurftu að ganga,“ segir í yfirlýsingunni.

„Við trúum frásögnum kvennanna og teljum ólíðandi að persónuleg mörk hafi ekki verið virt,  þar með virðing fyrir tilfinningum og einkalífi þeirra. Okkur þykir afar sárt að konurnar, sem komu fram, hafi þurft að ganga í gegnum þá eldraun að verja sín eigin mörk og siðferðiskennd á opinberum vettvangi með kærum og öðrum opinberum hætti. Persónuleg mörk eiga með réttu að vera tryggð í siðareglum Þjóðkirkjunnar og með skýrum reglum um viðbrögð við siðferðis- og agabrotum þeirra sem starfa í kirkjunni. Teljum við rétt að farið verði yfir þær siðareglur og þær bættar í ljósi þessara siðferðisbrota.“

Forsaga málsins er sú að biskup sendi Ólaf, sem er fyrrverandi formaður Prestafélags Íslands, í leyfi sumarið 2017 vegna ásakana kvennaum ósæmilega hegðun hans í þeirra garð á kirkjulegum vettvangi. Fimm konur kvörtuðu undan honum til kirkjunnar sem tók á málinu veturinn 2017.

Að endingu komst úrskurðar- og áfrýjunarnefnd þjóðkirkjunnar að þeirri niðurstöðu að Ólafur hefði brotið gegn tveimur kvennanna, þ.e. að í háttsemi hans hefði falist siðferðisbrot m.a. með því að faðma konurnar og lyft þeim upp og kysst þær á kinnarnar án samþykkis. Ekki var fallist á að um kynferðisbrot hefði verið að ræða.

Biskup Íslands veitti Ólafi svo lausn frá störfum um stundarsakir frá og með 5. desember 2018. Ólafur áfrýjaði málinu. Í maí komst nefnd um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins að þeirri niðurstöðu að ákvörðun biskup um lausn Ólafs frá störfum hefði ekki verið réttmæt. Nefndin tók þó ekki afstöðu til ætlaðrar refsiverðrar háttsemi Ólafs.

Séra Ólafur ekki fengið neinar bætur frá kirkjunni

Um svipað leyti var tilkynnt að ákveðið hefði verið að leggja niður embætti sóknarprests í Bústaðaprestakalli og embætti sóknarprests í Grensásprestakalli, embætti Ólafs, þann 1. júní með sameiningu prestakallanna. Lögmaður Ólafs fullyrti í samtali við fréttastofu í maí að séra Ólafur hygðist taka við embætti á ný og mæta aftur til starfa, þó að ekki væri ljóst hvaða embætti um ræddi í ljósi sameiningar prestakallanna.

Pétur G. Markan samskiptastjóri Þjóðkirkjunnar segir í samtali við Vísi að séra Ólafur hafi ekki mætt til vinnu síðan mál hans var kært til úrskurðarnefndar, þrátt fyrir yfirlýsingar lögmannsins í maí. Þá hafi Ólafur ekki fengið neinar bætur greiddar frá kirkjunni.

Í yfirlýsingu biskups vegna málsins segir jafnframt að kirkjan eigi að vera öruggur staður fyrir þá sem leita þjónustu hennar, og einnig fyrir þá sem veita þjónustuna og koma að kirkjulegu starfi. Þá sé það einlæg ósk biskups að þær breytingar sem gerðar hafi verið á reglum um meðferð kynferðisbrota og annarra brota innan kirkjunnar verði til góðs. Þannig verði siðareglur bættar, forvarnir efldar til muna og brot verði stöðvuð.

„Við munum beita okkur fyrir því að kirkjan nái að bæta lög og starfsreglur um úrskurðar- og áfrýjunarnefndirnar svo fundin verði betri og virkari úrræði til verndar þolendum kynferðis- og agabrota hið fyrsta. Þegar grunur er um að brot hafi verið framin er forgangsmál að þolendur fái stuðning kirkjunnar í því að koma kærum til lögreglu og annarra óháðra aðila sem hafa rannsóknarheimildir og ákæruvald. Kirkjan vill vinna faglega að því að hún verði ávallt öruggur staður að sækja og starfa innan. Kirkjunni ber að draga lærdóm af þessum atvikum og leggja sig fram um að laga þá ágalla sem komið hafa fram í ferli þessa máls.“