Utanríkisráðherra varaði við vaxandi andúð á innflytjendum og gyðingum í Evrópu

Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra, lagði áherslu á að bæta úr göllum mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna þegar hann ávarpaði það í Genf í dag. Varaði hann við vaxandi andúð á innflytjendum, minnihlutahópum og gyðingum á meginlandi Evrópu og gagnrýndi ríki eins og Filippseyjar, Tyrkland og Sádi-Arabíu fyrir mannréttindabrot.

Ísland var kosið í mannréttindaráðið í fyrra eftir að Bandaríkjastjórn sagði sig úr því. Í desember var Ísland jafnframt kosið til að fara með embætti varaforseta ráðsins. Guðlaugur Þór tók að hluta undir gagnrýni á störf mannréttindaráðsins í ávarpi sínu í dag. Svarið væri hins vegar ekki að hætta þátttöku í því heldur að reyna að laga gallana.

„Þetta ráð er og ætti að vera aðalvettvangurinn til að ræða og styðja mannréttindi, bæði í hverju landi fyrir sig og alþjóðlega,“ sagði Guðlaugur Þór.

Lofaði hann framgöngu ráðsins þegar það samþykkti það sem hann kallaði tímamótaályktanir um hræðilegt ástand mannréttinda í Venesúela, Búrma og Jemen. Sagði ráðherrann ráðið mikilvægan vettvang þar sem aðildarríki, jafnvel þau sem teldu sjálf sig hafin yfir gagnrýni, gætu hlýtt á gagnrýni og ráðleggingar um hvernig þau gætu bætt mannréttindi heima fyrir.

Varaði hann við vaxandi umburðarleysi gagnvart förufólki og minnihlutahópum og varhugarverðrar tilhneigingar til andúðar á gyðingum og íslam, meðal annars á meginlandi Evrópu.

„Við getum ekki snúið aftur til fortíðar okkar gegn þeim, óvandaðs haturs og ótta,“ sagði Guðlaugur Þór.

Nota kjör í ráðið til að réttlæta mannréttindabrot sín

Gagnrýndi utanríkisráðherra sum ríki sem ættu aðild að mannréttindaráðinu fyrir að fara ekki að stofnsáttmála þess um að hafa mannréttindi í hávegum. Nefndi hann þar sérstaklega Filippseyjar þar sem frásagnir væru um að allt að 27.000 manns hefðu verið drepnir utan dóms og laga.

Filippseyjar voru kjörnar aftur í mannréttindaráðið nýlega og benti Guðlaugur Þór sérstaklega á það í ræðu sinni.

„Það er þannig áhyggjuefni þegar endurkjör í þetta ráð er notað sem réttlæting á þessum drápum sem lögmætum hluti af svokölluðu „stríði gegn fíkniefnum“,“ sagði hann.

Spurði ráðherrann hvort að ráðið væri mögulega að spila upp í hendurnar á þeim sem teldu ráðið þjóna mannréttindabrjótum með því að kjósa ríki til setu í því sem stæðu sig illa í mannréttindamálum. Ríki sem ættu sæti í ráðinu ættu jafnframt að vera tilbúin að farið yrði ofan í saumana á þeirra eigin stöðu í mannréttindamálum.

Lagði hann til að ráðið íhugaði að láta ríki skiptast á því að eiga fulltrúa þar þannig að öll ríki sem hefðu áhuga gætu tekið þátt í starfi þess. Eins og staðan sé núna bjóði stóru ríkin sig endurtekið fram og komi þannig í veg fyrir að minni ríki fái tækifæri. 

Setja réttindi hinsegin fólks í öndvegi

Filippseyjar voru ekki eina ríkið sem Guðlaugur Þór nefndi sérstaklega á nafn í ræðu sinni. Lýsti hann áhyggjum af vaxandi kúgun með handtökum á baráttufólki fyrir mannréttindum, blaðamönnum, lögmönnum og dómurum í Tyrklandi. Hvatti hann tyrknesku ríkisstjórnina til að tryggja sjálfstæði dómstóla þar í landi.

Morðið á Jamal Khashoggi, sádiarabíska blaðamanninum, á ræðisskrifstofu Sáda í Istanbúl í október sagði Guðlaugur Þór vekja athygli á baráttu blaðamanna og mannréttindafrömuðar.

„Víðtækar og handahófskenndar handtökur, pyntingar og ofsóknir á varðmönnum mannréttinda fyrir að neyta grundvallarréttinda sinna á friðsamlegan hátt eru óásættanlegar, alltaf og alls staðar,“ sagði utanríkisráðherra sem biðlaði einnig til sádiarabískra stjórnvalda um að bæta stöðu kvenna.

Um Venesúela sagði Guðlaugur Þór að mannréttindaráðið þyrfti að krefjast þess að lýðræði verði komið aftur á friðsamlega og að mannúðaraðstoð komist til þeirra sem þarfnast hennar.

Vakti ráðherrann sérstaka athygli á réttindum hinsegin fólks og sagði fréttir af ofbeldisverkum gegn því í ríkjum eins og Téténíu og Tansaníu mikið áhyggjuefni.

„Í þessu samhengi vil ég leggja áherslu á heit okkar um að skipa mannréttindum hinsegin fólks í öndvegi í setu okkar í mannréttindaráðinu,“ sagði Guðlaugur Þór.