Hægt að vísa hælisleitendum úr landi strax að loknu fyrsta viðtali

Dregið verður úr þjónustu á borð við húsnæði og framfærslufé til hælisumsækjenda sem koma frá ríkjum sem skilgreind eru sem örugg, samkvæmt nýrri breytingarreglugerð sem tók gildi um síðustu mánaðamót. Sigríður Andersen, dómsmálaráðherra, segir markmiðið að flýta málsmeðferð til muna, en Rauði krossinn gagnýnir breytingarnar.

Eitt ákvæða hinnar nýju reglugerðar veitir Útlendingastofnun heimild til að taka ákvarðanir í svokölluðum forgangsmálum strax að loknu fyrsta viðtali og án samhliða skriflegs rökstuðnings. Til slíkra forgangsmála teljast umsóknir sem eru taldar bersýnilega tilhæfulausar, en með tilhæfulausum umsóknum er helst átt við umsóknir einstaklinga sem koma frá skilgreindum öruggum upprunaríkjum. 

Það sem af er ári hafa um 40-45% hælisumsækjenda hér á landi verið frá einhverju hinna svokölluðu öruggu ríkja og falla umsóknir þeirra því í flokk hinna tilhæfulausu. Á síðsumarmánuðum hefur hlutfallið þó verið mun hærra, en í júlí voru um 70% umsækjenda frá skilgreindu öruggu ríki. Þetta skýrist þó helst af því að Georgíu var bætt á lista öruggra upprunaríkja um miðjan júnímánuð, en helmingur allra hælisumsækjenda í júlí voru Georgíumenn. Talsmaður hælisleitenda hjá Rauða Krossinum setur spurningamerki við notkun listans og bendir á að Útlendingastofnun hafi mjög frjálsar hendur þegar kemur að uppsetningu listans.

Með reglugerðinni er aftur á móti einnig dregið úr þjónustu við hælisleitendur sem hafa dregið umsóknir sínar til baka eða fengið við þeim synjun. Í slíkum tilfellum er bæði heimilt að fella niður þjónustu til hælisleitenda sem og að hætta að greiða þeim framfærslufé. Dómsmálaráðherra segir þetta eðlilega breytingu og telur ekki hættu á að hælisumsækjendur standi aura- og húsnæðislausir eftir hér á landi eftir að umsóknum þeirra er hafnað. Þannig hafi yfirvöld nú rýmri heimildir til að beita brottvísunum og endurkomubanni, sem séu til þess fallin að leysa vandann.