Vilja losna við stagbætt og löngu úrelt kerfi

Í nýju ársriti VIRK starfsendurhæfingarsjóðs kallar Gylfi Arnbjörnsson, forseti Alþýðusambands Íslands og stjórnarformaður VIRK, eftir því að lokið verði við endurskoðun almannatryggingakerfisins með nýjum lögum.

Nefnd um endurskoðunina skilaði skýrslu sinni og ráðleggingum til Eyglóar Harðardóttur, húsnæðis- og félagsmálaráðherra 1. mars. Mælt er með að ný lög taki gildi um næstu áramót.

„Í allt of langan tíma hefur þessu stagbætta og löngu úrelta kerfi verið haldið gangandi vegna samstöðuleysis um breytingar og ekki með nokkrum hætti hægt að sætta sig við óbreytt ástand lengur,“ segir Gylfi í ávarpi sínu í ársritinu.

Hann harmar um leið að ekki hafi tekist að tryggja breiða samstöðu um niðurstöðu nefndarinnar þar sem Öryrkjabandalagið hafi skilað séráliti með stuðningi stjórnarandstöðunnar.

„Þó hægt sé að hafa skilning á því að ÖBÍ vilji ganga lengra í bæði bótarétti og bótafjárhæðum, eru það mikil vonbrigði að bandalagið sjái ekki sóknarfærin í einföldun almannatryggingakerfisins, upptöku hlutabótaréttar í örorku og innleiðingu starfsgetumatsins.“

Samtök á vinnumarkaði, lífeyrissjóðir og stjórnvöld hafa um alllangt skeið velt fyrir sér leiðum til að snúa við þeirri þróun sem hér hefur verið síðustu ár að fleiri hverfi af vinnumarkaði vegna örorku á ári hverju en sem nemi náttúrulegri fjölgun á vinnumarkaði.

Hluti af þeirri lausn sé að hverfa frá kerfi örorkumats og taka upp mat á starfsgetu fólks og markvissan stuðning til handa hverjum og einum til þess að hann komist aftur á vinnumarkað, ýmist að fullu eða að hluta.

Þessi nálgun er viðhöfð í skýrslu nefndarinnar, sem nú síðast hefur verið kennd við Pétur Blöndal þingmann sjálfstæðisflokksins, en hann lést skömmu áður en hún lauk störfum. Þorsteinn Sæmundsson, þingmaður Framsóknarflokks og varaformaður nefndarinnar, tók við keflinu og skilaði skýrslu nefndarinnar til ráðherra.

Fram kom í máli Þorsteins í umræðum á Alþingi um vantrauststillögu stjórnarandstöðunnar á nýskipaða ríkisstjórn Sigurðar Inga Jóhannssonar að frumvarpið sem byggir á tillögum nefndarinnar væri eitt þeirra mála sem ríkisstjórnin legði áherslu á að ljúka áður en kæmi að alþingiskosningum sem fram hefur komið að ríkisstjórnin vilji flýta og halda í haust.

„Það er frumvarpsvinna í gangi sem byggir á störfum Pétursnefndarinnar svokölluðu um endurskoðun almannatryggingakerfisins, sem mun koma öllum þeim sem lakar standa til góða, einfalda kerfið og veita fólki ný tækifæri gegnum starfsgetumat,“ sagði hann í umræðunum síðasta föstudag.

Í nýju ársriti VIRK er vitnað til útreikninga Talnakönnunar á þjóðhagslegri hagkvæmni þess að styðja fólk til sjálfsbjargar þannig að það komist út úr örorkugreiðslum, hvort heldur sem er að hluta eða í heild.

Í samantekt Vigdísar Jónsdóttur, framkvæmdastjóra VIRK, kemur fram að ávinning af starfsemi sjóðsins megi meta á 13,8 milljarða króna á síðasta ári, á meðan rekstrarkostnaður við hann hafi numið 2,2 milljörðum króna.

Hvað er VIRK?

VIRK Starfsendurhæfingarsjóður er sjálfseignarstofnun stofnuð árið 2008 af helstu samtökum stéttarfélaga og atvinnurekenda á vinnumarkaði.

Árið 2012 bættust lífeyrissjóðir í hópinn og 2015 var samið um aðkomu ríkisvaldsins að VIRK, að því er fram kemur á vef sjóðsins.

Hlutverk hans er að efla starfsgetu einstaklinga í kjölfar veikinda eða slysa, með það að markmiði að draga markvisst úr líkum á því að einstaklingar hverfi af vinnumarkaði vegna varanlegrar örorku.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu 13. apríl 2016.