Stjórnvöld verða að tryggja að greitt sé markaðsverð fyrir nýtingu náttúruauðlinda

Ísland þarf að tryggja að orkufyrirtæki sem nýta nátturauðlindir í almannaeigu til raforkuframleiðslu greiði ávallt markaðsverð fyrir slíka nýtingu. Til þess þarf að breyta landslögum. Þetta er niðurstaða ákvörðunar sem Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) tók í dag. Þetta kemur fram í tilkynningu frá stofnuninni.

Engin íslensk löggjöf er um efni samninga íslenskra stjórnvalda við orkufyrirtæki þar sem fyrirtækjunum er veittur aðgangur að nátturauðlindum til að framleiða raforku úr vatnsafli eða jarðvarma. Þrátt fyrir það hafa stjórnvöld gert þetta í fjölmörgum tilvikum hér á landi. „Hvorki er skýr lagaskylda til að fara fram á greiðslu markaðsverðs né opinber mælikvarði á hvernig ákvarða skuli endurgjald,“ segir í tilkynningu.

„Til að tryggja megi sanngjarna og virka samkeppni á íslenska raforkumarkaðnum þurfa orkufyrirtæki að greiða markaðsverð fyrir nýtingu náttúruauðlinda. Setja þarf lög sem fela í sér að ávallt sé farið fram á greiðslu markaðsverðs þegar orkufyrirtækjum eru veitt réttindi til að nýta náttúrauðlindir í almannaeigu. Til að ganga úr skugga um að aðilar njóti jafnræðis þurfa íslensk stjórnvöld auk þess að hafa skýra aðferðafræði um hvernig markaðsverð náttúruauðlinda verður ákvarðað.” segir Sven Erik Svedman forseti Eftirlitsstofnunar EFTA.

„ESA leggur meðal annars til að sett verði lög á Íslandi til að tryggja að öll tilfærsla nátturauðlinda vegna raforkuframleiðslu fari fram á markaðsforsendum. Slík kvöð yrði bindandi fyrir bæði ríki og sveitarstjórnir. ESA kveður auk þess á um að íslensk stjórnvöld endurskoði alla gildandi samninga um nýtingu nátturauðlinda til að tryggja að orkufyrirtæki greiði markaðsverð það sem eftir lifir af gildistíma samninganna,“ segir í tilkynningu.

Íslensk stjórnvöld hafa einn mánuð til að tilkynna stofnuninni hvort þau samþykki fyrrgreindar tillögur. Ef íslensk stjórnvöld fallast ekki á tillögurnar getur ESA hafið formlega rannsókn á málinu.

Opinber útgáfa ákvörðunar ESA verður birt á vefsíðu stofnunarinnar, að öllu jöfnu innan eins mánaðar.