Hlustið kæru vinir

17 ár, frá því að ég byrjaði að læra læknisfræði og þar til ég verð sérfræðingur eftir nokkra daga. Það sem hefur haldið mér við efnið á þessari langferð, er hugsjónin að láta gott af mér leiða. Tólf og hálft ár sem námið hefði getað tekið, tognaði í annan endann vegna barneigna.

Öll sú lífsreynsla sem manni hlotnast á þessum tíma, með góðu námi á erlendri grundu, gerir mann þó að fróðum og vonandi góðum lækni. Ég var líka forsjál þegar ég lagði af stað og vissi þannig að ég gæti séð fjölskyldu minni farborða. Þegar margir mínir vinir luku grunnnámi um aldamót fékk læknir útborgaðar 180 þúsund kr. fyrir dagvinnu. Framfærslukostnaður sex manna fjölskyldu var 130 þús. Háskólamenntaður maki var á þeim tíma með laun á pari við lækni og greiddi það sem upp á vantaði.

Um síðustu mánaðamót fékk ég 304 þúsund í útborguð laun. Sem sérfræðingur mun ég fá um 350 þúsund. Framfærslukostnaður sex manna fjölskyldu er að lágmarki tæp 400 þúsund. Makinn þarf að greiða það sem upp á vantar fyrir framfærslu, allan húsnæðiskostnað (sem hefur þrefaldast) og erlendu námslánin sem tvöfölduðust við hrun.

Þá segir einhver eflaust að læknar geti þó unnið aukavinnu. En hverja einustu mínútu sem ég ver í aukavinnu er ég ekki að sinna fjölskyldu, áhugamálum, gæludýrum eða vinum. Allir þeir yfirvinnutímar, sem ég hef þurft að vinna síðustu ár, eru tímar sem ég ætti ekki að þurfa að vinna, hvað þá að þeir dugi ekki til. Aðrir fara út á land, þar sem er mannekla, vinna á 24 tíma vöktum með fimm þúsund krónur á tímann, vakandi um nætur og vinna dagvinnu næsta dag. Það eru hæstu tímalaun sem ég get komist upp í á starfsævinni! Þessir vinnutímar eru þó á launaseðli. Það gera hins vegar ekki óteljandi tímar sem maður ver í endurmenntun, í að leita lausna fyrir skjólstæðinga, í að undirbúa kennslu.

Álagið engu líkt

Vinnuálagið er engu líkt og við sinnum starfi margra í einu. Bráðamóttökur sinna heilsugæslumálum, heilsugæslurnar standa án lækna. Við ausum úr hriplekum bát hvert sem litið er. Hugsjónin hefur ekkert dofnað, ég hjálpa og það tekst býsna vel. Hvergi fær maður örugglega eins mikið af klappi á bakið, eins mikið af einlægum þökkum og jafnvel faðmlögum frá skjólstæðingum sem hafa mætt skilningi og hafa fengið lausn sinna mála á faglegan hátt. En klapp á bakið borgar ekki reikningana. Þakklæti mætir ekki á söngstund í leikskólanum þegar maður kemst ekki frá á síðustu stundu vegna manneklu og faðmlögin koma ekki í stað þess að maður sinni æfingaakstri táningsins að kvöldi eða komist jafnvel í saumaklúbb.

Góðir læknar ganga inn í störf hvar sem er. Hví ætti ég að bjóða mér og fjölskyldunni laun sem duga ekki fyrir nauðsynjum eða vinnutíma sem þekkist hvergi, þegar annað stendur til boða? Hví ætti ég að vinna í kerfi sem sér ekki vandann? Ég er ekki að biðja um mikið. Bara viðunandi vinnuumhverfi og fjárhagslegt öryggi og þannig möguleika að sinna ekki bara skjólstæðingum mínum vel, heldur eiga eitthvað eftir til að gefa þegar heim er komið. Hlustið á kröfur lækna. Þeir vilja nefnilega vel.

Höfundur er almennur læknir starfandi á Landspítala og Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Lýkur sérfræðinámi sem heimilislæknir í lok árs.