Ráðlegt að endurmeta staðsetningu kísilvers og spítala

Nýjustu rannsóknir jarðvísindamanna sýna að aðkallandi sé að gera nýtt mat á jarðskjálftavá á Norðurlandi. Jarðskorpumælingar sýna að spenna í Húsavíkurmisgenginu sé til staðar fyrir skjálfta af stærðinni 6,8.

Endurskoða þarf staðsetningu kísilmálmverksmiðju við Húsavík og jafnvel færa sjúkrahúsið á staðnum, að mati Páls Einarssonar, prófessors í jarðeðlisfræði við Háskóla Íslands.

Virkni í haust gæti verið undanfari mikils jarðskjálfta

Þessi niðurstaða liggur fyrir eftir að hópur jarðvísindamanna kom saman á Húsavík í byrjun mánaðar. Tilefni ráðstefnunnar var skjálftahrinurnar haustið 2012 og í vor, en þá bentu vísindamenn á að hugsanlega gæti virknin verið aðdragandi að stórum jarðskjálfta nær landi.

„Þá teygði virknin sig í áttina til Húsavíkur og menn hrukku svolítið við,“ segir Páll. Hann segir mestu skipta að nýjar upplýsingar hafi fengist um hvernig jarðskorpuhreyfingar skiptist á milli svæða. „Það kemur í ljós að megnið af hreyfingunni er á Grímseyjarbeltinu, sem er að mestu úti í sjó.

Það eru góðar fréttir. En þriðjungurinn af hreyfingunni er á Húsavíkurmisgenginu, sem menn hafa mestar áhyggjur af. Það liggur beint í gegnum Húsavík. Það misgengi er fast og ljóst að þar hefur safnast upp spenna í stóran skjálfta – en rannsóknir staðfesta að sú spennusöfnun er í gangi,“ segir Páll og bætir við að virkasta sprungugreinin, eða misgengið, sé kennt við Skjólbrekku.

„Það er í raun í framhaldi af Húsavíkurfjalli út í sjó. Þarna eru menn að hugsa um að reisa kísilmálmverksmiðju á Bakka, á þessu misgengi. Það þarf að endurmeta jarðskjálftahættuna í sambandi við það.



Kemur til greina að færa sjúkrahúsið

Annað dæmi er að menn ætla að fara í endurbætur á sjúkrahúsinu á Húsavík, og það er eins nálægt þessu misgengi og hægt er að hafa sjúkrahús. Í ljósi þess kemur alveg til greina að færa sjúkrahúsið hreinlega. Þannig kæmi áhættumat inn í það hvernig menn haga ákvörðunum í mannvirkjamálum,“ segir Páll.

Páll segir að síðasti stóri jarðskjálftinn á Norðurlandi hafi riðið yfir árið 1976, og verið kenndur við Kópasker. Þá var það Grímseyjarbeltið sem lét til sín taka.



Harðir skjálftar í lok 19. aldar

„En Húsavíkurbeltið hefur ekki hrokkið til að ráði síðan 1872. Það voru mjög harðir skjálftar, um 7,0 á Richter. Núna sýna nýjustu gögn að nægileg spenna sé uppsöfnuð fyrir skjálfta af stærðinni 6,8,“ segir Páll sem ítrekar að öllu skipti hvar skjálftar eiga upptök sín.

„Skemmdir verða ekki stóralvarlegar ef upptökin eru úti í sjó. En þegar fjarlægðin er orðin minni en fáeinir kílómetrar þá eru kraftarnir orðin afar miklir og ófyrirsjáanlegir. Og með þær upplýsingar þarf að hugsa málið upp á nýtt,“ segir Páll.

Skýrsla vísindamanna verður kynnt stjórnvöldum og almenningi á næstunni.