Hóta að þvinga fram atkvæðagreiðslu

Allt bendir til að til úrslita dragi í þrátefli stjórnarflokkanna og Framsóknarflokkks og Sjálfstæðisflokks í stjórnarskrármálinu á næstu tveimur sólarhringum.

Ef ekki tekst að afgreiða einhver ákvæði nýrrar stjórnarskrár eru líkur á að stjórnarþingmenn taki sig saman og þvingi fram atkvæðagreiðslu sem ekki hefur gerst frá árinu 1949.

Forsætisráðherra lagði fram í dag þingsályktun um frestun þingfundar á morgun eða síðar, en framlagning slíkrar ályktunar þýðir yfirleitt að það styttist í þinglok.

Alþingi samþykkti í morgun tvenn ný lög, annars vegar um breytingar á gjaldeyrislögum og hins vegar um sameiningu rannsóknarnefnda samgönguslysa og kom níu málum til þriðju umræðu.

Eftir það hélt önnur umræða um stjórnarskrárfrumvarp formanna stjórnarflokkanna á Bjartrar framtíðar áfram þriðja umræðudaginn í röð, meira og minna fyrir tómum þingsal.

Á bakvið tjöldin reyna leiðtogar stjórnmálaflokkanna að ná samkomulagi um afgreiðslu stjórnarskrármálsins og um leið þinglok, en öllum er að verða ljóst að höggva verður á þennan hnút með einhverjum hætti.

Í raun koma bara tvær leiðir til greina.

Að ríkisstjórnin gefi allar breytingar á stjórnarskránni upp á bátinn og fái í staðinn afgreidd frumvörp um náttúruvernd, stuðningsaðgerðir vegna kísilvers á Bakka og byggingu nýs spítala og nokkur önnur mál, eða látið verður sverfa til stáls.

Forseti Alþingis eða níu þingmenn geta tekið sig saman um að beita 71. grein þingskaparlaga um að takmarka umræðutíma um tiltekið mál þannig að það komist til atkvæða. Samkvæmt heimildum fréttastofunnar eru þreyfingar milli þingmanna um að beita þessu ákvæði.

Það hefur ekki verið gert síðan 30. mars árið 1949, þegar þvinguð var fram atkvæðagreiðsla um aðild Íslands að NATO sem leiddi síðan til óeirða á Austurvelli. Ef þessi leið verður farin yrði það að líkindum strax á morgun eða á laugardag. Hún er hins vegar ekki einföld.

Líklega yrði þá þvinguð fram atkvæðagreiðsla um annað hvort eða bæði ákvæðið um auðlindir í þjóðareign og breytingarákvæði stjórnarskrárinnar. Allar aðrar breytingartillögur yrðu dregnar til baka og ef Margrét Tryggvadóttir drægi ekki sína breytingartillögu um atkvæðagreiðslu um stjórnarskrárfrumvarpið í heild til baka, yrði hún væntanlega felld með þverpólitískum hætti.

Það flækir líka málið að beita þyrfti 71. grein þingskapa að minnsta kosti tvisvar, þar sem stjórnarskrárfrumvarpið er nú í annarri umræðu og þriðja umræða eftir.

Þá þyrfti að tryggja að 32 þingmenn væru í þingsal við atkvæðagreiðsluna, svo hún geti farið fram, en Framsóknarmenn og Sjálfstæðismenn gætu hugsanlega komið í veg fyrir það með því að ganga úr þingsal.

Ef þetta verður niðurstaðan myndi kjörtímabili ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur ljúka með hvelli og öll önnur mál sem eftir eru á málaskrá Alþingis sætu eftir ókláruð, þegar þingmenn gengju svo til kosningabaráttu og skelltu hurð Alþingis á eftir sér.