Stofnanir brjóta lög um opinber innkaup

„Með því að brjóta lög um opinber innkaup kunna stofnanir ríkisins að skapa ríkinu skaðabótaskyldu,“ segir Lárus Ögmundsson, sviðsstjóri hjá Ríkisendurskoðun.

Í nýrri skýrslu Ríkisendurskoðunar er sagður misbrestur á því að ríkisstofnanir fylgi ákvæðum laga um útboðsskyldu, verðsamanburð, gagnsæi og jafnræði í opinberum innkaupum.

Lárus segir að virði stofnanir ekki, þrátt fyrir ítrekuð fyrirmæli, ákvæði laga um innkaup þá hljóti að vakna spurningin um hvort ekki verði að beita úrræðum starfsmannalaga á þá sem ekki sinni störfum sínum, lögum og reglum eða fyrirmælum.

Allmörg dæmi eru sögð um að stofnanir fylgi ekki ákvæðum laga um að bjóða út innkaup þegar fjárhæðir fara yfir tiltekin mörk og um að bera saman verð þegar fjárhæðir eru undir þeim. „Að þessu leyti hafa stofnanir ekki gætt þess að leyfa öllum sem hafa til þess hæfni og getu að keppa um viðskiptin, líkt og lög kveða á um,“ segir í kynningu Ríkisendurskoðunar á niðurstöðum skýrslunnar.

Könnuð voru viðskipti yfir hálfri milljón króna að verðmæti á tímabilinu janúar til október 2009. Gerðar voru athugasemdir við viðskipti 45 stofnana og fjárlagaliða við 104 birgja, eða 13 prósenta úrtaksins.

Einungis voru undir stofnanir sem nota bókhaldskerfi ríkisins og náði könnunin því ekki til stofnana á borð við Skógrækt ríkisins, Vegagerðarinnar, Þjóðkirkjunnar, eða Landspítala – háskólasjúkrahúss.

„En það er alls ekki ólíklegt að við gerum sambærilega könnun í öðrum kerfum, það kæmi vel til greina,“ segir Lárus og kveður niðurstöðurnar nú sýna að bæta megi vinnulag hjá opinberum stofnunum. „Þetta ber vott um dálítið agaleysi. Fram hjá því verður ekki horft.“

Meðal ráðlegginga Ríkisendurskoðunar til úrbóta er að fjármálaráðuneytið komi á fót miðlægum auglýsingavef „til að auka jafnræði og gagnsæi“. Þá mælist stofnunin til þess að mótaður verði gátlisti um verðkannanir innkaupa þegar þau eru undir viðmiðunarfjárhæðum.

„Ef menn eru með gátlista þá er auðveldara að halda utan um hlutina,“ segir Lárus.