Treystum stoðirnar

Rétt fyrir jól birtist leiðari í Fréttablaðinu eftir Pál Baldvin Baldvinsson sem bar heitið „Vandi grunnskóla“. Þar fer Páll mikinn og hefur greinilega horn í síðu kennara og Kennarasambandsins. Það er vissulega rétt hjá Páli að Kennarasambandið getur ekki og má ekki vera stikkfrí í því að finna leiðir til hagræðingar og úrbóta innan skólakerfisins. Að tala niður til heillar starfsstéttar með þeim hætti sem Páll gerir vegna pirrings í garð forystu hennar er hins vegar hvorki til þess fallið að hvetja kennara til samráðs né til dáða. Rekstrarvandi sveitarfélaga og rekstur skóla

Ástæður rekstrarvanda sveitarfélaga má rekja til margra ólíkra þátta. Rekstur leik- og grunnskóla vegur vissulega þungt í rekstri margra sveitarfélaga og sveitarstjórnarmenn mega ekki skorast undan því að skoða gagnrýnum augum útgjöld til menntamála og leita allra leiða til skynsamlegrar hagræðingar og endurmats á þjónustu. Slík hagræðing má þó ekki á neinum tíma bitna á börnum, ungmennum og fjölskyldum. Mörg sveitarfélög hafa nú þegar skorið niður viðbótarþjónustu sem ekki er lögbundin og „fitulag“ sem sums staðar hafði safnast utan um reksturinn, s.s. í tengslum við stjórnunarkostnað. Ljóst er að ekki verður mikið meira að gert í niðurskurði nema viðmiðunarkennslustundum verði fækkað, skólaárið stytt eða kennsluskylda kennara aukin til þess sem hún var fyrir síðustu kjarasamninga. Slíkar aðgerðir myndu vissulega þýða fækkun stöðugilda og þannig lækkun kostnaðar en um leið værum við að skerða grunnþjónustu sem við höfum sem þjóð sammælst um að standa vörð um.

Menntamálaráðherra hefur lýst sig andvíga skerðingu í þessa átt en hefur enn ekki vakið máls á öðrum lausnum.

Þjóðin treystir menntakerfinuFyrir rétt rúmu ári hrundu margar grunnstoðir íslensks samfélags og þjóð í sárum finnur nú til vantrausts í garð stofnana og embætta, og ekki síður fólks, sem áður naut mikils trausts. Skólinn er hins vegar fastur punktur í tilveru þjóðarinnar og undanfarið ár hefur traust hennar á stoðir menntakerfisins aukist til muna. Þetta traust kom bersýnilega í ljós á Þjóðfundinum í nóvember síðastliðnum þar sem þátttakendur settu menntun og jafnan rétt allra til menntunar í forgrunn við enduruppbyggingu samfélagsins. Í þessum skilaboðum felst trú á mátt menntunar til að vinna þjóðina út úr þeim vanda sem hún er stödd í. Styrkjum stoðirnar sem enn standaSkólinn er ekki bara kjölfesta í samfélaginu heldur líka griðastaður fyrir mörg börn og ungmenni. Það má vera að traust á einstaka háskólanámi hafi dalað sökum þess að mörgum finnst að háskólarnir hafi ekki staðið sig í því að skila út í samfélagið gagnrýnu menntuðu fólki. Foreldrar eru hins vegar sem aldrei fyrr ánægðir með starf í leikskólum og íslenskum börnum líður betur í grunnskólanum sínum en í mörgum öðrum löndum Evrópu. Fjölmörg viðfangsefni bíða úrlausnar í skólakerfinu en það skilar engu inn í umræðuna að tala menntakerfið niður og reka rýting milli viðsemjenda. Stærsta verkefnið á tímum þar sem mikils aðhalds er þörf er að tryggja áfram rétt allra barna til kennslu við sitt hæfi í námsumhverfi sem tekur mið af þörfum þeirra og almennri vellíðan. Það er skýlaus krafa þjóðarinnar að allir hagsmunaaðilar – foreldrar, kennarar, nemendur, sveitarstjórnarmenn og ríkisvald – komi að samningaborðinu með það sameiginlega markmið að standa vörð um skólana okkar og menntakerfi og hafi framtíðarhagsmuni þeirra að leiðarljósi.

Höfundur er fyrrverandi formaður Heimilis og skóla – Landssamtaka foreldra, sat í nefnd um endurskoðun laga um grunnskóla og er varabæjarfulltrúi í Hafnarfirði.