Brutust í gegnum múrinn

Vísindamenn í Cambridge í Bretlandi og Liege í Belgíu segjast hafa náð sambandi við nokkra sjúklinga sem taldir hafa verið í skynlausu ástandi, sem er frábrugðið dásvefni að því leyti að sjúklingarnir eru vakandi en sýna engin merki þess að skynja neitt í umhverfi sínu.

Vísindamennirnir beittu stafrænni segulómun sem gerir þeim kleift að greina heilavirkni sjúklinganna. Sjúklingarnir voru spurðir einfaldra spurninga og beðnir að svara játandi eða neitandi með hugsunum sínum, þannig að til dæmis mikil hreyfing tákni nei en kyrrt ástand tákni já.

Sjúklingarnir voru til dæmis beðnir um að ímynda sér tennisleik ef þeir vildu svara játandi en rólega gönguferð á götu í borg ef þeir vildu svara neitandi.

Einn sjúklinganna er belgískur maður sem lenti í alvarlegu bílslysi fyrir sjö árum. Honum tókst að gefa rétt svör við fimm af sex spurningum, sem öll tengdust ævi hans sjálfs.

Vísindamennirnir birtu niðurstöður rannsókna sinna í læknatímaritinu New England Journal of Medicine í síðustu viku.

Rannsóknin náði til 54 sjúklinga. Í ljós kom að fimm þeirra gátu stjórnað heilastarfsemi sinni að einhverju leyti. Af þessum fimm gátu fjórir notað fyrrgreinda aðferð til þess að svara játandi eða neitandi, en einungis þrír þeirra reyndust þó færir um að eiga í raunverulegum samskiptum við vísindamennina.

Rannsóknin vekur því vonir um að hægt verði að ná sambandi við þá sjúklinga, sem virðast vera í skynlausu ástandi en eru í reynd með fullri meðvitund. Með þessari aðferð væri meðal annars hægt að spyrja sjúklingana út í líðan þeirra.

Niðurstöðurnar vekja einnig upp ýmsar siðferðilegar spurningar. Í Bretlandi til dæmis, samkvæmt því sem fram kemur á fréttavef BBC, er heimilt að taka úr sambandi tækjabúnað, sem heldur sjúklingi á lífi, ef fullvíst er talið að hann komist ekki aftur til meðvitundar. Hins vegar er ekki heimilt að taka slíkan búnað úr sambandi ef sjúklingurinn hefur með viðbrögðum sínum sýnt fram á að hann sé með meðvitund, jafnvel þótt hann lýsi sjálfur eindregnum vilja sínum til þess að búnaðurinn verði tekinn úr sambandi.

gudsteinn@frettabladid.is