Trú á tækifæri í stað ágjafar

Íslenskt viðskiptalíf stendur á tímamótum og er öllum ljóst að mikil uppbygging og endurnýjun er fram undan næstu árin. Þetta á jafnt við í stórum sem smáum fyrirtækjum, nýjum sem gömlum. Undanfarin ár hefur að mínu mati myndast ójafnvægi á milli stærri fyrirtækja og þeirra sem minni eru þrátt fyrir að um 90% fyrirtækja á Íslandi séu skilgreind í hópi þeirra síðarnefndu samkvæmt nýlegri úttekt Viðskiptaráðs. Jafnframt hefur myndast ákveðið ójafnvægi á milli atvinnugeira og fjölbreytni hefur verið ábótavant. Á þessu þarf að taka í þeirri uppbyggingu sem fram undan er – en þó er afar mikilvægt að það verði gert án þess að hygla sérstaklega ákveðnum tegundum fyrirtækja eða atvinnugreinum með of flóknu regluverki og sértækum úrræðum.

Ég tel að í þessu samhengi þurfi að hlúa að nýsköpun í litlum sem stórum fyrirtækjum, en það verði best gert á viðskiptalegum forsendum. Þetta er sérlega mikilvægt að hafa hugfast einmitt núna enda kennir sagan okkur að á tímum efnahagsþrenginga skapast jafnan ný tækifæri og hafa mörg af þekktustu fyrirtækjum heims verið stofnuð á slíkum tímum. Hér þarf því að skapa umgjörð og fyrirtækjamenningu sem byggir á viðskiptalegum forsendum, öflugu fólki og trú þess á að skapa og nýta eigin tækifæri. Hér vaxi ekki úr grasi fyrirtæki sem treysta um of á ágjöf og íhlutun hins opinbera. Vissulega hefur hið opinbera þó mikilvægu hlutverki að gegna í því að setja skýrar, gegnsæjar og réttlátar leikreglur. Stuðningur við nýsköpun þarf hins vegar að byggja á jöfnu samkeppnisumhverfi og grundavallast af einföldu og hvetjandi lagaumhverfi sem og lítilli yfirbyggingu hins opinbera stuðningsumhverfis en ekki sérsniðnum aðgerðum fyrir lítinn hóp nýsköpunarfyrirtækja.

Það er mín framtíðarsýn að á Íslandi sé nauðsynlegt að halda ákveðnum grunngildum viðskiptalífsins á lofti sem grundvallast áfram af heilbrigðri samkeppni, frjálsum en ábyrgum markaði og takmörkuðum afskiptum hins opinbera. Þessu má ekki gleyma í því umróti sem nú á sér stað. Á sama tíma er það afar mikilvægt að hugsa ákveðna þætti á nýjan hátt, skoða hver hin raunverulegu grunngildi viðskiptalífsins eru og horfa á fyrirtæki landsins sem mikilvægan hlekk og fyrirmynd í því að skapa ábyrgt og sjálfbært samfélag.

Höfundur er framkvæmdastjóri Innovit, nýsköpunar- og frumkvöðlaseturs.