Áhrif fyrningarleiðarinnar

Páll Snorrason skrifar um sjávarútvegsmál

Eftir hrun íslenska bankakerfisins er ástandið erfitt á Íslandi og fjölmörg heimili og fyrirtæki berjast í bökkum og bíða eftir að stjórnvöld slái um okkur skjaldborg og marki stefnuna til endurreisnar. Undirritaður átti síst af öllu von á því að stórar breytingar yrðu gerðar á fiskveiðistjórnunarkerfinu á þessum tímamótum og það er ljóst að innköllun aflaheimilda verður ekki til þess að skapa einhverja „sátt“ í atvinnugreininni. Í stað þess að vinna með fólkinu í greininni að skynsamlegum endurbótum hafa stjórnvöld frekar alið á sundrungu og skeyta í engu um afleiðingar óábyrgrar stefnu í atvinnumálum þjóðarinnar.

Ég efast um að nokkrum lögum hafi verið breytt oftar en lögunum um stjórn fiskveiða. Það hefur aðallega verið gert vegna hagsmuna­árekstra milli aðila innan kerfisins og nú næstum 30 árum síðar höfum við í höndunum fiskveiðistjórnunarkerfi sem verndar fiskistofnana undir miklu eftirliti en er jafnframt markaðsdrifið, sveigjanlegt og það skilar sem betur fer töluverðum afrakstri til þjóðarinnar. Spurningin er: Getum við gert enn betur?

Eskja hf. og starfsfólk þess og allt byggðarlagið hefur ekki farið varhluta af þeim breytingum sem orðið hafa á löggjöfinni og þá einnig á lífríki sjávar. Fyrir utan þær breytingar, sveiflur og óvissuástand sem tengist lífríkinu og úthlutun aflaheimilda á hverju ári höfum við síðustu ár upplifað mestu skerðingu aflaheimilda frá upphafi og hrun allra bankanna í ofanálag. Í skjóli núverandi kerfis hefur Eskja hf. eins og flestöll sjávarútvegsfyrirtækin komist í gegnum þessar þrengingar en það hefur ekki gerst af sjálfu sér. Ég get hins vegar fullyrt að fyrning aflaheimilda muni leiða til gjaldþrots fyrirtækis okkar á skömmum tíma.

Íslenskur sjávarútvegur er markaðsdrifinn útflutningsiðnaður í mikilli samkeppni við aðrar fiskveiðiþjóðir og til þess að geta keppt við þær og einnig við önnur matvæli þurfum við að búa við eins gott rekstrarumhverfi og hugsast getur. Lykilorðið í því er stöðugleiki. Þrátt fyrir alla óvissuna sem náttúran ein og sér ber með sér er núverandi aflamarkskerfi eina rökrétta svarið til að geta stundað ábatasamt og áreiðanlegt markaðs- og sölustarf á íslensku sjávarfangi. Virðiskeðjan er frá veiðum til neyslu og í framseljanlegu aflamarkskerfi mun greinin sjálf laga sig að afrakstursgetu nytjastofnana og samhliða öflugu markaðsstarfi velja hagkvæmustu nýtingu auðlindarinnar hverju sinni.

Ég er sannfærður um að kostir núverandi kerfis eru mun fleiri en gallarnir. Ég tel að innan kerfisins getum við gert betur og í framtíðinni mun það felast í betri nýtingu á okkar afurðum og vöruþróun. Nú fyrst eftir að gengið veiktist eru að myndast skilyrði á Íslandi fyrir þróunarstarfi í sjávarútvegi sem mun vonandi skila sér í nýjum störfum og frekari fullvinnslu á ýmsum afurðum. Eskja hf. hefur lagt sitt af mörkum í því samhengi.

Ljóst er að núverandi hugmyndir stjórnvalda gera ekkert annað en að skapa óvissu í greininni. Breytingar séu ekki endilega alvondar fyrir fyrirtækið og okkar starfsfólk, en nagandi óvissa er það allra versta sem hægt er að bjóða fólki upp á. Í því ástandi sem almennt nú er uppi ættu stjórnvöld að láta af öllum óljósum hugmyndum um breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu. Ég leyfi mér að fullyrða að meirihluti fólks sem starfar í sjávarútvegi telur að núverandi kerfi henti okkur Íslendingum mjög vel og sé í grundvallaratriðum í lagi. Stjórnvöld ættu frekar að snúa sér að því að hefja viðgerðir þar sem þeirra er raunveruleg þörf. Þar er af nógu að taka!

Höfundur er framkvæmdastjóri fjármálasviðs Eskju hf.