EES samningurinn gæti verið í uppnámi vegna neyðarlaga

EES samningurinn gæti verið í uppnámi ef í ljós kemur að neyðarlögin stangast á við ákvæði samningsins, segir fyrrum yfirlögfræðingur EFTA. Þrjátíu og níu evrópskir bankar og fjármálastofnanir hafa sent inn formlega kvörtun til eftirlitsstofnunar EFTA vegna setningu neyðarlaganna.

Með setningu neyðarlaganna síðasta haust voru innlendar innstæður tryggðar að fullu. Innstæður í erlendum útibúum íslensku bankanna voru ekki tryggðar með sama hætti. Deilt hefur verið um hvort að þetta sé brot á jafnræðisreglu EES samningsins. Í fyrirspurnum á Alþingi þann 8. júní spurði Guðlaugur Þór Þórðarson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, Gylfa Magnússon, viðskiptaráðherra, hvort að formleg erindi hefðu borist til ESA vegna laganna. Gylfa var ekki kunnugt um það. Í kjölfarið sendi Guðlaugur fyrirspurn til ESA og í svari þaðan kemur fram að 39 evrópskar fjármálastofnanir hafi sent inn formlega kvörtun vegna laganna, sjö hafa óskað eftir nafnleynd.

Bréfið sem er dagsett 29. maí er sent inn af bresku lögfræðistofunni Norton Rose og ritar Josep Tirado undir það. Hann sagði í fréttum okkar í gær að nú þegar væru hafin málaferli gegn íslenska ríkinu en upplýsti ekkert frekar. Í kvörtuninni koma fram fimm málsástæður; brot á jafnræðisreglu, brot á ríkisstyrkjaákvæðum, brot á ákvæðum um fjárhagslega endurskipulagningu fjármálafyrirtækja, á mannréttindarsáttmála Evrópu og að lögmætar væntingar hafi verið brotnar.

Einar Páll Tamimi, fyrrverandi yfirlögmaður EFTA, segir næstu skref vera að ESA leiti álits Íslendinga á málinu þar sem þeim gefist tækifæri til andsvara. Fari íslensk stjórnvöld ekki eftir úrskurði ESA þá yrði íslenskum stjórnvöldum stefnt fyrir EFTA dómstólnum.

Komist EFTA dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að Ísland hafi gerst brotlegt við EES samninginn myndu ESB ríkin grípa til pólitískra aðgerða þar sem enginn dómstóll getur úrskurðað um álitamál milli EFTA og ESB. ESB ríkin gætu hætt að framkvæma EES samninginn, að öllu leyti eða að hluta, t.a.m. með því að loka á frjáls vöruviðskipti og fjármagnsflutninga.

Talað hefur verið um að líkleg vörn Íslendinga sé neyðarréttur þjóðar þar sem margt bendi til að hinn efnahagslegi vandi sem blasi við landinu hefði verið mun alvarlegri hefði neyðarlögin ekki verið sett. Einar Páll segir ferlið langt en málið sé nú komið í lögformlegt ferli sem muni hafa sinn gang: