Ellilífeyrir

Ellilífeyrisþegar munu lengi minnast 1. júlí 2009. Þá vann núverandi ríkisstjórn eitt mesta óþurftarverk varðandi þann hóp borgara þessa lands, sem með hörðum höndum og ósérhlífni byggði það upp. Þann dag tóku gildi lög, sem tekjutengdu svokallaðan grunnlífeyri ásamt ýmsum öðrum skerðingum á áunnum kjarabótum til handa ellilífeyrisþegum.

Landssamband eldri borgara mótmælti harðlega væntanlegum skerðingum og síðan eftir að skerðingarnar tóku gildi var enn og aftur mótmælt og þess krafist að þessar aðgerðir yrðu tafar­laust dregnar til baka. Meðal annars í opnu bréfi til félagsmálaráðherra, Árna Páls Árnasonar. Ellilaun mikils þorra eldri borgara voru þarna skert nánast fyrirvaralaust. Með þessum aðgerðum er verið að taka til baka (stela) réttmætum ellilífeyri, sem lagður hafði verið til hliðar til elliáranna.

Kominn er tími til að líta frekar á ellilífeyrisþega sem launþega en eftirlaunaþega og í mörgum tilfellum nánast sem ölmusufólk. Við erum launþegar í þeim skilningi að ellilífeyrir, hvort sem hann kemur frá hinum frjálsu lífeyrissjóðum eða hinu opinbera, er laun sem hafa verið lögð til hliðar með greiðslu í lífeyrissjóði, sömuleiðis til TR (Tryggingastofnun ríkisins), til endurgreiðslu við starfslok. Grunnlífeyrir sem TR ber að greiða er ekkert annað en endurgreiðsla á atvinnu­tekjum.

Með þetta í huga má það kallast hreinn þjófnaður af hálfu hins opinbera að tekjutengja þennan grunnlífeyri, svo sem nú er gert. Svo og að skerða hann sem hlutfall af launum frá því sem var í maí 1969, þegar allsherjar samkomulag var gert milli samningsaðila vinnumarkaðarins með aðkomu og stuðningi ríkisvaldsins, um að koma á lífeyrissjóðakerfi fyrir allt launafólk. Það er leitt til þess að vita að verk þeirra mætu manna, sem að þessu verki unnu, þeirra Bjarna Benediktssonar, ráðherra, Edvarðs Sigurðssonar, formanns ASÍ og Björgvins Sigurðssonar, framkvæmdastjóra Vinnuveitendasambandsins, skulu að engu höfð í einhverri örvæntingarfullri aðgerð til að bjarga ríkissjóði. Þarna finnst mér að ríkisvaldið leggist æði lágt. Það hefur aldrei þótt stórmannlegt að leggjast á lítilmagnann. Það er alveg ljóst að þegar þetta samkomulag var gert þá stóð aldrei til að hinir frjálsu lífeyrissjóðir myndu í tímans rás yfirtaka skuldbindingu TR á greiðslu grunnlífeyris eins og ýmsir eru núna farnir að halda fram.

Einróma samkomulag þessara aðila var, að forsenda þessa væri, að upphæð grunnlífeyris almannatrygginga þyrfti að haldast í um það bil 20 prósentum af launum verkafólks. Þá yrði grunnlífeyririnn og greiðslur frá lífeyrissjóðum, þegar þeir hefðu náð fullum þroska, þ.e. eftir að fólk hefði greitt til þeirra iðgjald heila starfsævi, 75-80% af samtímalaunum viðkomandi starfsstéttar. Þetta má meðal annars mjög vel sjá á samningi þeim sem einnig var undirritaður þá um tekjutryggingu til handa því fólki sem aldurs vegna hafði ekki möguleika til þess að afla sér fullra réttinda frá lífeyrissjóðum.

Samtök opinberra starfsmanna hafa vandlega gætt þess að þeirra viðsemjendur hafa staðið við sitt að því er varðar lífeyrisréttindi og njóta nær 80% launa sinna við starfslok, sem er ágætt svo langt sem það nær. ASÍ og VSÍ hafa því miður ekki gætt þess sem skyldi að gæta hagsmuna sinna umbjóðenda gagnvart ríkinu að þessu leyti. Það nær auðvitað engri átt að láta ríkið komast upp með það að brjóta svona freklega rétt eftirlaunafólks með því bæði að tekjutengja hinn svokallaða grunnlífeyri svo og að hann skuli ekki hafa fylgt eðlilegri launaþróun.

Verst er þó, að með því að svipta ellilífeyrisþega ellilífeyri sínum, eru virðuleg stjórnvöld í raun að stela. Þjófnaður, hverju nafni sem hann nefnist, þó svo að hann eigi að heita lögvarinn, er engum stjórnvöldum eða virðulegum alþingismönnum til sóma. Ég skora á þá alþingismenn, sem hugsanlega hafa einhverja sómatilfinningu, að fella úr gildi þennan „lögvarða þjófnað“ án tafar.

Höfundur er formaður Landssambands eldri borgara.