Miklar líkur á að endurskoðunarákvæði samninga verði virk

Seðlabankinn segir í Peningamálum sínum að miklar líkur séu á því í endurskoðunarákvæði kjarasamninga verði virk í ljósi verðbólguhorfa og heimilt verði að semja um viðbótarhækkun launa.

Farið er ítarlega yfir horfur í efnahagslífsins í Peningamálum og óhætt er að segja að þar sé dregin upp dökk mynd. Bent er á að stærstu aðilar á almennum vinnumarkaði hafi þegar samið og muni þeir eflaust marka brautina fyrir aðra kjarasamninga.

„Á yfirborðinu virðist sem kjarasamningarnir gætu samrýmst verðbólgumarkmiðinu. Reynsla fyrri kjarasamninga sýnir hins vegar að niðurstaðan verður oft fjarri því sem upphaflega er lagt upp með. Varðandi þá kjarasamninga sem nú liggja fyrir er einkum tvennt sem veldur áhyggjum.

Hið fyrra er að þótt meðalhækkun launa gæti samrýmst verðbólgumarkmiði eru lægstu laun hækkuð mun meira, eða um allt að þriðjung á þriggja ára tímabili. Þessar hækkanir gætu skriðið upp launastigann eins og gerðist eftir aukasamningana árið 2006, einkum ef ekki dregur nægilega hratt úr spennu á vinnumarkaði. Hið síðara er að samningunum er ætlað að tryggja kaupmátt launa. Í því skyni eru ákvæði sem gætu leitt til frekari hækkunar ef ekki tekst að hemja verðbólgu, t.d. ef gengi krónunnar lækkar," segir í Peningamálum.

Efnahagsvandinn sé ekki síst fólginn í því að kaupmáttur sé meiri en útflutningstekjur standa undir. Seðlabankinn bendir hins vegar á að líklegt sé að hækkun lægstu launa skríði ekki jafn ört upp launastigann á næstu árum og gerðist árin 2006 og 2007 þegar mikill skortur var á vinnuafli. Því sé afar mikil vægt að spenna á vinnumarkaði dragist hratt saman.

„Miðað við grunnspá eru miklar líkur á því að verðbólgu- og kaupmáttarákvæði kjarasamninga verði virk og heimilt verði að semja um viðbótarhækkun launa," segir Seðlabankinn en býst þó ekki við að það leiði til mikilla viðbótarhækkana.