WTO-viðræðum slitið

Sigurður Eyþórsson skrifar um viðskipti með landbúnaðarvörur:

Viðræðum Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO) um viðskipti með landbúnaðar- og iðnaðarvörur var slitið á þriðjudag eftir níu daga stanslausa fundi. Það sem réði úrslitum um að samkomulag tókst ekki var deila Bandaríkjamanna annarsvegar og Kínverja og Indverja hinsvegar um rétt þeirra síðarnefndu til að vernda innlenda framleiðslu við ákveðnar aðstæður. Kínverjar og Indverjar vildu hafa rétt til þess að leggja talsvert háa tolla á innfluttar vörur ef skyndileg aukning yrði á innflutningi eða ef verð á innfluttum vörum lækkaði undir ákveðin mörk.

Ekki náðist samkomulag um hver þessi mörk ættu að vera og því fór sem fór. Pascal Lamy forstjóri WTO sagði á blaðamannafundi síðastliðinn þriðjudag að þrátt fyrir þetta hefði náðst mikill árangur í Genf og lausn hefði fundist á 18 af 20 helstu ágreiningsatriðum sem fyrir lágu í upphafi fundar. En niðurstaðan sýnir að mörgum ríkjum er annt um að tryggja það að þau geti verndað innlenda matvælaframleiðslu upp að vissu marki.

Stóru útflutningsríkin verða að taka tillit til þess ef samkomulag á að nást.

Ekki liggur fyrir hvenær viðræðurnar verða teknar upp að nýju, en búast má við því að svo verði einhvern tíma á næstu misserum. Margir hafa spáð því að svo verði þó ekki fyrr en nýr forseti hefur tekið við embætti í Bandaríkjunum í janúar nk. og ný framkvæmdastjórn ESB hefur verið skipuð fyrri hluta næsta árs. Samkomulag er því ekki úr sögunni þó viðræðum hafi verið slitið nú.

Eins og kunnugt er snúast þessar viðræður um annarsvegar að draga úr opinberum stuðningi við iðnað og landbúnað og hinsvegar um markaðsaðgang fyrir framleiðsluvörur greinanna. Það er ekkert sérstakt fagnaðarefni fyrir íslenskan landbúnað að ekki hafi tekist samkomulag nú, því óvissa um rekstrarskilyrði er ekki hagstæð fyrir greinina fremur en aðrar atvinnugreinar.

Ljóst er að verulegar breytingar verða á rekstrarumhverfi íslensks landbúnaðar ef samkomulag næst. Ekkert er því til fyrirstöðu að hefja vinnu við að fara yfir hvað þær breytingar geta þýtt. Mörgum spurningum er ósvarað miðað við núverandi samkomulagsdrög s.s. hvernig stjórnvöld hyggjast breyta stuðningskerfinu og hvernig tollabreytingar verða útfærðar. Einar K. Guðfinnsson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur lýst yfir að ekki verði dregið úr heildarstuðningi og að hann muni fljótlega óska eftir viðræðum við Bændasamtökin um málið í heild. Þessar yfirlýsingar benda til þess að ráðherrann sé tilbúinn að hefja yfirferð á málinu í samstarfi við BÍ.

Höfundur er framkvæmdastjóri Landssamtaka sauðfjárbænda og fylgdist með WTO-viðræðunum í Genf fyrir hönd Bændasamtaka Íslands.