Kynferðislegur lágmarksaldur

Fagna ber afgreiðslu allsherjarnefndar á frumvarpi til breytinga á kynferðisbrota­kafla hegningarlaganna. Í upphaflega frumvarpinu var gert ráð fyrir óbreyttum kynferðislegum lágmarksaldri, þ.e. að kynlíf með börnum sem orðin væru 14 ára væri refsilaust, að því gefnu að barnið hefði ekki verið tælt til verknaðarins.

Rökin fyrir þessu voru samkvæmt greinargerð að rannsóknir sýndu að unglingar á Íslandi byrjuðu fyrr að stunda kynlíf en jafnaldrar þeirra á Norðurlöndunum. Þá segir orðrétt: „Hvaða skoðun sem menn kunna að hafa á þessari staðreynd breytir það ekki því að nauðsynlegt er að taka tillit til þessa veruleika þegar afstaða er tekin til þess hvernig háttað verði refsiákvæðum vegna kynferðisbrota gegn börnum.“

Getur verið að viðhorf íslenskra ungmenna til kynlífs litist m.a. af því að þau eru álitin fullgildir bólfélagar 14 ára? Sú afstaða sem birtist í tilvitnuðum orðum, að unglingar á Íslandi byrji fyrr en jafnaldrar þeirra á hinum Norðurlöndunum að stunda kynlíf og það réttlæti lægri viðmiðunaraldursmörk að þessu leyti er röng og vinnur gegn barnavernd og ekki til þess fallin að hamla gegn kynferðislegri misnotkun barna.

Er það ekki einmitt þessi hugsunarháttur sem við viljum breyta og stuðla að því að boðskapurinn verði: Börn og kynlíf fara ekki saman. Ein leiðin til þess er að hækka aldursmörkin, þannig að fullorðnir geti ekki stundað kynlíf með börnum fyrr en þau hafa að minnsta kosti lokið fermingarfræðslu! Með því að hækka aldursmörkin, þó ekki sé nema um eitt ár, höfum við gefið þau skilaboð enn skýrar en áður að börn og kynlíf eigi ekki samleið.

Það er fagnaðarefni að allsherjarnefnd skuli leggja til að aldursmörkin verði hækkuð. Með því er komið til móts við sjónarmið sem ítrekað hafa komið fram í umræðu um þessi mál. Þá er ekki síst komið til móts við vilja ungmennanna sjálfra, en fram kemur í áliti allsherjarnefndar að niðurstöður nýrrar rannsóknar, sem gerð var meðal ungmenna á Íslandi, sýni að ungt fólk hér á landi byrjaði seinna að lifa kynlífi en áður hafði verið talið og að meira en helmingur svarenda vildi hækka kynferðislegan lágmarksaldur, einkum stúlkur. Þetta hefur Barnaverndarstofa talið að mætti túlka sem ósk stúlkna um aukna vernd.

Höfundur er kennari við lagadeild Háskólans í Reykjavík.